<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0890"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 890 八识规矩補註证義</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 890 八识规矩補註证義</title> <author>明 明煜证義</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">890</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八识规矩補註证義</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01043"> <charName>CBETA CHARACTER CB01043</charName> <mapping cb:dec="984083" type="PUA">U+F0413</mapping> <mapping type="unicode">U+45A7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*旦]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07862"> <charName>CBETA CHARACTER CB07862</charName> <mapping cb:dec="990902" type="PUA">U+F1EB6</mapping> <mapping type="unicode">U+3B25</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>暴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[日/出/大/米]</value></charProp></char> <char xml:id="CB10437"> <charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName> <mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15035"> <charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName> <mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping> <mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:39"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0395c" n="0395c"/> <lb ed="X" n="0395c01"/> <lb ed="X" n="0395c02"/> <lb ed="X" n="0395c03"/> <lb ed="X" n="0395c04"/> <lb ed="X" n="0395c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 890-A 八识规矩補註证義序</cb:mulu><head>No. 890-A <lb ed="X" n="0395c06"/><lb ed="R098" n="0533a01"/> 八识规矩補註证義序</head> <lb ed="X" n="0395c07"/> <lb ed="X" n="0395c08"/><lb ed="R098" n="0533a02"/><p xml:id="pX55p0395c0801">觉皇应迹。尽物解以施仁。慧日轮辉。逐情幽而通朗。 <lb ed="X" n="0395c09"/><lb ed="R098" n="0533a03"/>对执断者言有。诲封常者谈空。开万彙使凝至真。離 <lb ed="X" n="0395c10"/><lb ed="R098" n="0533a04"/>二边足显中道。所以三乘普演。二谛等该。理事融通。 <lb ed="X" n="0395c11"/><lb ed="R098" n="0533a05"/>语默成化。逮虹光寝息。人天眼目失明。声教相传。凡 <lb ed="X" n="0395c12"/><lb ed="R098" n="0533a06"/>圣身心有待。时移世易。性相犁然。文殊弥勒异其宗。 <lb ed="X" n="0395c13"/><lb ed="R098" n="0533a07"/>龙树天亲辅其治。勿谓分河饮水。宜思吼石成泥。虽 <lb ed="X" n="0395c14"/><lb ed="R098" n="0533a08"/>则雲月本同。不免溪山各别。由是天亲宗相。撮瑜伽 <lb ed="X" n="0395c15"/><lb ed="R098" n="0533a09"/>百卷为嗢陀蓝。护法愍迷。造成唯识论解三十颂。发 <lb ed="X" n="0395c16"/><lb ed="R098" n="0533a10"/><g ref="#CB15035">邃</g>理之希微。阐慈尊之奥典。十师精贯。百卷洞该。类 <lb ed="X" n="0395c17"/><lb ed="R098" n="0533a11"/>聚群分。各遵其本。<name role="" type="person">玄奘</name>大师。糅兹十释。译成十卷。遂 <lb ed="X" n="0395c18"/><lb ed="R098" n="0533a12"/>使文同義异。若一师之制焉。虽则精约。记忆犹艰。造 <lb ed="X" n="0395c19"/><lb ed="R098" n="0533a13"/>八识颂以统其緖。分四章以括其猷。旧有註释。笔授 <lb ed="X" n="0395c20"/><lb ed="R098" n="0533a14"/>多舛。鲁山泰法师補缉成编。刻行于世。不慧。久研斯 <lb ed="X" n="0395c21"/><lb ed="R098" n="0533a15"/>典。实非造极。但知此註。多引唯识论文。而所引者。亦 <lb ed="X" n="0395c22"/><lb ed="R098" n="0533a16"/>有未尽義处。复尽取之。释義伦次。亦取论文证之。故 <lb ed="X" n="0395c23"/><lb ed="R098" n="0533a17"/>云八识规矩補註证義。</p><p xml:id="pX55p0395c2310" cb:place="inline">万历<anchor xml:id="nkr_note_add_0395c2301" n="0395c2301"/><anchor xml:id="beg0395c2301" n="0395c2301"/>己<anchor xml:id="end0395c2301"/>酉端阳日西蜀辅 <lb ed="X" n="0395c24"/><lb ed="R098" n="0533a18"/>慈沙门明煜造于秣陵木末亭左</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0396a" n="0396a"/> <lb ed="X" n="0396a01"/> <lb ed="X" n="0396a02"/> <lb ed="X" n="0396a03"/> <lb ed="X" n="0396a04"/> <lb ed="X" n="0396a05"/><cb:docNumber>No. 890</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0396a06"/><lb ed="R098" n="0533b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八识规矩補註证義</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0396a07"/> <lb ed="X" n="0396a08"/><lb ed="R098" n="0533b02"/><byline cb:type="other">唐三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name> 造颂</byline> <lb ed="X" n="0396a09"/><lb ed="R098" n="0533b03"/><byline cb:type="other">明鲁山法师 普泰 補註</byline> <lb ed="X" n="0396a10"/><lb ed="R098" n="0533b04"/><byline cb:type="author">明西蜀沙门 明煜 证義</byline> <lb ed="X" n="0396a11"/><lb ed="R098" n="0533b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0396a1101">谓此八识。行相心所。缘性量境。界地诸法。各有定 <lb ed="X" n="0396a12"/><lb ed="R098" n="0533b06"/>数。故曰规矩。八识者。一眼识。二耳识。三鼻识。四舌 <lb ed="X" n="0396a13"/><lb ed="R098" n="0533b07"/>识。五身识。六意识。七末那识。八阿赖耶识。前六从 <lb ed="X" n="0396a14"/><lb ed="R098" n="0533b08"/>依得名。第七相应立号。第八功能受称。从依得名 <lb ed="X" n="0396a15"/><lb ed="R098" n="0533b09"/>者。依是根義。谓前六识。依根立名。具五義故。一者 <lb ed="X" n="0396a16"/><lb ed="R098" n="0533b10"/>依義。依眼之识。故名眼识。依眼处所。识得生故。又 <lb ed="X" n="0396a17"/><lb ed="R098" n="0533b11"/>由有眼。识得有故。所以者何。由有眼根。眼识定生。 <lb ed="X" n="0396a18"/><lb ed="R098" n="0533b12"/>不盲瞑者。乃至暗中。亦能见故。不由有色。眼识定 <lb ed="X" n="0396a19"/><lb ed="R098" n="0533b13"/>生。以盲瞑者。不能见故。二者发義。眼所发识。故名 <lb ed="X" n="0396a20"/><lb ed="R098" n="0533b14"/>眼识。由眼变异。识亦变异。色虽无变。识有变故。迦 <lb ed="X" n="0396a21"/><lb ed="R098" n="0533b15"/>末罗病。损壞眼根。于靑等色。见黄等故。三者属義。 <lb ed="X" n="0396a22"/><lb ed="R098" n="0533b16"/>属眼之识。故名眼识。由识种子。随逐于根。而得生 <lb ed="X" n="0396a23"/><lb ed="R098" n="0533b17"/>故。非色种子。识种亦随。四者助義。助眼之识。故名 <lb ed="X" n="0396a24"/><lb ed="R098" n="0533b18"/>眼识。于彼眼根。作损益故。所以者何。由根合识。有 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0396b" n="0396b"/> <lb ed="X" n="0396b01"/><lb ed="R098" n="0534a01"/>所领受。令根损益。非境界故。五者如義。如眼之识。 <lb ed="X" n="0396b02"/><lb ed="R098" n="0534a02"/>故名眼识。俱有情数之所摄故。非彼色法。定是无 <lb ed="X" n="0396b03"/><lb ed="R098" n="0534a03"/>情。根五義勝。说依根等。眼识既然。馀识亦尔〇相 <lb ed="X" n="0396b04"/><lb ed="R098" n="0534a04"/>应立号者。第七由与四惑相应。号曰末那。具足。应 <lb ed="X" n="0396b05"/><lb ed="R098" n="0534a05"/>云讫利瑟叱耶末那。此翻染汚意。谓与我痴。及见 <lb ed="X" n="0396b06"/><lb ed="R098" n="0534a06"/>慢爱。四惑常俱。故名染汚。恒审思量。名之为意。复 <lb ed="X" n="0396b07"/><lb ed="R098" n="0534a07"/>能了别。亦名为识。问。此名何异第六意识。曰。此持 <lb ed="X" n="0396b08"/><lb ed="R098" n="0534a08"/>业释。如藏识名。识即意故<note place="inline">谓此第七。是持业释。以识体上亲持恒审思量 <lb ed="X" n="0396b09"/><lb ed="R098" n="0534a09"/>业故。如藏识者。第八识体。亲持三种含藏義故。亦名体持业用持业释。故此识体。即是意故</note>。彼 <lb ed="X" n="0396b10"/><lb ed="R098" n="0534a10"/>依主释。如眼识等。识异意故<note place="inline">谓彼第六。名依主释。意根为主。意识所依。 <lb ed="X" n="0396b11"/><lb ed="R098" n="0534a11"/>如眼为主。眼识所依。俱名能所依彰依主释。故彼识体。异于意故</note>。然诸圣教。恐此 <lb ed="X" n="0396b12"/><lb ed="R098" n="0534a12"/>滥彼。故于第七。唯立意名。又标意名。为简心识。积 <lb ed="X" n="0396b13"/><lb ed="R098" n="0534a13"/>集了别。劣馀识故<note place="inline">积集名心。了别名识。意唯思量。无彼二義。故但名意</note>。或欲 <lb ed="X" n="0396b14"/><lb ed="R098" n="0534a14"/>显此。与彼意识。为近所依。故但名意〇功能受称 <lb ed="X" n="0396b15"/><lb ed="R098" n="0534a15"/>者。谓第八具三藏功能。名阿赖耶。真谛就名。翻无 <lb ed="X" n="0396b16"/><lb ed="R098" n="0534a16"/>没识。取不失之名。奘师就義。翻为藏识。取含藏之 <lb ed="X" n="0396b17"/><lb ed="R098" n="0534a17"/>義。持种義边。名为能藏。受熏義边。名为所藏。七执 <lb ed="X" n="0396b18"/><lb ed="R098" n="0534a18"/>为我。名为执藏。由三義故。得藏识名〇规矩者。规 <lb ed="X" n="0396b19"/><lb ed="R098" n="0534b01"/>乃正圆之器。矩乃正方之器。字统云。丈夫识量。必 <lb ed="X" n="0396b20"/><lb ed="R098" n="0534b02"/>合规矩。所以规从夫。矩从矢。矢言正也。谓此四十 <lb ed="X" n="0396b21"/><lb ed="R098" n="0534b03"/>八句颂。楷定八识。各具境量性界等之所不同。而 <lb ed="X" n="0396b22"/><lb ed="R098" n="0534b04"/>督纯无杂。故此名焉。八识为所依。规矩为能依。所 <lb ed="X" n="0396b23"/><lb ed="R098" n="0534b05"/>依是主義。能依是容義。故云八识之规矩。能所依 <lb ed="X" n="0396b24"/><lb ed="R098" n="0534b06"/>彰依主释也。補註证義。现于序末。兹不重释。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0396c" n="0396c"/> <lb ed="X" n="0396c01"/><lb ed="R098" n="0534b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前五识颂</cb:mulu><head>〇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0396001" n="0396001"/>前五识颂</head> <lb ed="X" n="0396c02"/><lb ed="R098" n="0534b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0396c0201"><l>性境现量通三性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0396c03"/><lb ed="R098" n="0534b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0396c0301">颂前五识。于三境中。唯缘性境。三量唯现量。而三 <lb ed="X" n="0396c04"/><lb ed="R098" n="0534b10"/>性俱通也。境则有三。谓性境。独影境。带质境。颂言 <lb ed="X" n="0396c05"/><lb ed="R098" n="0534b11"/>性境。性是实義。即实根尘。地水火风。色香味触。能 <lb ed="X" n="0396c06"/><lb ed="R098" n="0534b12"/>所八法。皆是有体。实相分故。谓此性境。有实种生。 <lb ed="X" n="0396c07"/><lb ed="R098" n="0534b13"/>有实体用。现在实法。于二变中。因缘变故。不同独 <lb ed="X" n="0396c08"/><lb ed="R098" n="0534b14"/>影。幷带质境。从分别变。于五位唯识中。即所缘唯 <lb ed="X" n="0396c09"/><lb ed="R098" n="0534b15"/>识也。量亦有三。谓现量。比量。非量。颂言现量。现有 <lb ed="X" n="0396c10"/><lb ed="R098" n="0534b16"/>三義。一谓现在。简非过未。二谓显现。简非种子。三 <lb ed="X" n="0396c11"/><lb ed="R098" n="0534b17"/>谓现有。简无体法。量谓量度。是楷定義。谓心于境。 <lb ed="X" n="0396c12"/><lb ed="R098" n="0534b18"/>度量楷定法之自相。不错谬故。今言现量。不度量 <lb ed="X" n="0396c13"/><lb ed="R098" n="0535a01"/>也。圆觉经云。譬如眼光。晓了前境。其光圆满。得无 <lb ed="X" n="0396c14"/><lb ed="R098" n="0535a02"/>憎爱。可证现量。不分别義。以前五识。于缘境时。離 <lb ed="X" n="0396c15"/><lb ed="R098" n="0535a03"/>映障等。显了分明。得境自性。故唯现量。若现属境。 <lb ed="X" n="0396c16"/><lb ed="R098" n="0535a04"/>量属心。依士释也。虽心由境生。而境劣心勝。由心 <lb ed="X" n="0396c17"/><lb ed="R098" n="0535a05"/>勝故。方显境名。由量勝故。乃知现義。故云勝劣依 <lb ed="X" n="0396c18"/><lb ed="R098" n="0535a06"/>彰依士释。如父生子。子名勝故。彰显父名。是为依 <lb ed="X" n="0396c19"/><lb ed="R098" n="0535a07"/>士。或俱属心。持业释也。谓于心量上。亲持显现业 <lb ed="X" n="0396c20"/><lb ed="R098" n="0535a08"/>用。故云体持业用持业释。或现属根。量属心。依主 <lb ed="X" n="0396c21"/><lb ed="R098" n="0535a09"/>释也。谓前五识。依根得名。所依之根。为缘发识。故 <lb ed="X" n="0396c22"/><lb ed="R098" n="0535a10"/>有主義。能依心量。生灭改转。名为客義。故云能所 <lb ed="X" n="0396c23"/><lb ed="R098" n="0535a11"/>依彰依主释也。所言现量。以何为体。曰。无分别智。 <lb ed="X" n="0396c24"/><lb ed="R098" n="0535a12"/>为现量体。何无分别。曰。正解心王心所缘境。離名 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0397a" n="0397a"/> <lb ed="X" n="0397a01"/><lb ed="R098" n="0535a13"/>种类。名无分别。故以此智。为现量体。因明正理门 <lb ed="X" n="0397a02"/><lb ed="R098" n="0535a14"/>论。说有四种现量。一前五种识。二同时意识。三诸 <lb ed="X" n="0397a03"/><lb ed="R098" n="0535a15"/>心心所自证分体。四一切定心。以此四种。皆实证 <lb ed="X" n="0397a04"/><lb ed="R098" n="0535a16"/>境。而无分别。名为现量。故前五识。于三量中。唯是 <lb ed="X" n="0397a05"/><lb ed="R098" n="0535a17"/>现量。颂言三性。谓善性。不善性。无记性。此前五识。 <lb ed="X" n="0397a06"/><lb ed="R098" n="0535a18"/>善恶无记三性俱通。何则。以五识性。非恒一故。遇 <lb ed="X" n="0397a07"/><lb ed="R098" n="0535b01"/>善境时。识性即善。不善境时。识亦不善。于无记时。 <lb ed="X" n="0397a08"/><lb ed="R098" n="0535b02"/>识即无记。故前五识。三性俱通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a09"/><lb ed="R098" n="0535b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0397a0901"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0397a10"/><lb ed="R098" n="0535b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0397a1001">颂前五识所居界地。眼耳身三。三界九地。唯在二 <lb ed="X" n="0397a11"/><lb ed="R098" n="0535b05"/>界二地中居。谓欲界五趣杂居地。色界離生喜乐 <lb ed="X" n="0397a12"/><lb ed="R098" n="0535b06"/>地。以有饮食。睡眠。婬欲。故名欲界。天趣。人趣。畜牲。 <lb ed="X" n="0397a13"/><lb ed="R098" n="0535b07"/>饿鬼。地狱。同处。故名杂居。色界诸天。虽有未灭心 <lb ed="X" n="0397a14"/><lb ed="R098" n="0535b08"/>心所法。有漏禅定。意在灭心。唯存色质。故名色界。 <lb ed="X" n="0397a15"/><lb ed="R098" n="0535b09"/>得到初禅。虽未入定。<anchor xml:id="nkr_note_add_0397a1501" n="0397a1501"/><anchor xml:id="beg0397a1501" n="0397a1501"/>已<anchor xml:id="end0397a1501"/>離欲界杂生诸苦。喜得上 <lb ed="X" n="0397a16"/><lb ed="R098" n="0535b10"/>界静地之乐。故名離生喜乐。上之三禅。何无眼等。 <lb ed="X" n="0397a17"/><lb ed="R098" n="0535b11"/>曰。以上三禅。既无寻伺。识不起故。谓于初禅。未入 <lb ed="X" n="0397a18"/><lb ed="R098" n="0535b12"/>定时。名有寻伺。故有眼等三识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0397a1801" n="0397a1801"/><anchor xml:id="beg0397a1801" n="0397a1801"/>已<anchor xml:id="end0397a1801"/>入定时。无寻唯 <lb ed="X" n="0397a19"/><lb ed="R098" n="0535b13"/>伺。缺一不生。二禅以上。无寻无伺。双阙不起。问。五 <lb ed="X" n="0397a20"/><lb ed="R098" n="0535b14"/>识不与寻伺相应。何无寻伺。三识不起。曰。寻伺虽 <lb ed="X" n="0397a21"/><lb ed="R098" n="0535b15"/>不与五相应。而与第六意识相应。第六又与前五 <lb ed="X" n="0397a22"/><lb ed="R098" n="0535b16"/>为缘。名分别依。意分别时。必有寻伺。若无寻伺。意 <lb ed="X" n="0397a23"/><lb ed="R098" n="0535b17"/>无分别。若无分别。前五不起。以缺一缘。识不起故。 <lb ed="X" n="0397a24"/><lb ed="R098" n="0535b18"/>此句颂中。影略鼻舌二识界地。唯在欲界。五趣杂 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0397b" n="0397b"/> <lb ed="X" n="0397b01"/><lb ed="R098" n="0536a01"/>居地。上界地中。何无鼻舌。答。鼻舌二识。以香味触 <lb ed="X" n="0397b02"/><lb ed="R098" n="0536a02"/>三尘为境。即段食体。段食既为禅天所厌。香味触 <lb ed="X" n="0397b03"/><lb ed="R098" n="0536a03"/>尘。上界俱无。识亦不起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b04"/><lb ed="R098" n="0536a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0397b0401"><l>遍行别境善十一</l><l>中二大八贪嗔痴</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0397b05"/><lb ed="R098" n="0536a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0397b0501">颂前五识相应心所。唯识论云。恒依心起。与心相 <lb ed="X" n="0397b06"/><lb ed="R098" n="0536a06"/>应。繫属于心。故名心所。如属我物。立我所名。心于 <lb ed="X" n="0397b07"/><lb ed="R098" n="0536a07"/>所缘。唯取总相。心所于彼。亦取别相。助成心事。得 <lb ed="X" n="0397b08"/><lb ed="R098" n="0536a08"/>心所名。虽诸心所。名義无异。而有六位种类差别。 <lb ed="X" n="0397b09"/><lb ed="R098" n="0536a09"/>谓遍行有五。别境亦五。善有十一。烦恼有六。随烦 <lb ed="X" n="0397b10"/><lb ed="R098" n="0536a10"/>恼有二十。不定有四。合五十一。何名遍行。曰。遍谓 <lb ed="X" n="0397b11"/><lb ed="R098" n="0536a11"/>普周。行即心所。故说遍行。一切心中。俱可得故。何 <lb ed="X" n="0397b12"/><lb ed="R098" n="0536a12"/>名别境。曰。缘别别境。而得生故。何名善位。曰。唯善 <lb ed="X" n="0397b13"/><lb ed="R098" n="0536a13"/>心中。可得生故。何名烦恼。曰。性是根本烦恼摄故。 <lb ed="X" n="0397b14"/><lb ed="R098" n="0536a14"/>何随烦恼。曰。烦恼等流。分位摄故。何名不定。曰。于 <lb ed="X" n="0397b15"/><lb ed="R098" n="0536a15"/>善染等。皆不定故。此前五识。于六位中。唯阙不定。 <lb ed="X" n="0397b16"/><lb ed="R098" n="0536a16"/>五十一中。唯三十四。馀十七所。互相违故。遍行五 <lb ed="X" n="0397b17"/><lb ed="R098" n="0536a17"/>中。一作意。谓能警心为性。于所缘境。引心为业。此 <lb ed="X" n="0397b18"/><lb ed="R098" n="0536a18"/>之一法。有二功能。心未起时。警心令起。心既起<anchor xml:id="nkr_note_add_0397b1801" n="0397b1801"/><anchor xml:id="beg0397b1801" n="0397b1801"/>已<anchor xml:id="end0397b1801"/>。 <lb ed="X" n="0397b19"/><lb ed="R098" n="0536b01"/>引令趣境。故名作意。何唯引心。曰。虽则亦能引起 <lb ed="X" n="0397b20"/><lb ed="R098" n="0536b02"/>心所。心是主故。但说引心。二触。令心心所。触境为 <lb ed="X" n="0397b21"/><lb ed="R098" n="0536b03"/>性。受想思等。所依为业。言思等者。五蕴论云。行蕴 <lb ed="X" n="0397b22"/><lb ed="R098" n="0536b04"/>有七十三法。皆以触为所依。故言思等。思于行蕴。 <lb ed="X" n="0397b23"/><lb ed="R098" n="0536b05"/>为主勝故。擧此摄馀。三受。谓能领纳顺违俱非境 <lb ed="X" n="0397b24"/><lb ed="R098" n="0536b06"/>相为性。起爱为业。能起合離非二欲故。四想。谓能 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0397c" n="0397c"/> <lb ed="X" n="0397c01"/><lb ed="R098" n="0536b07"/>于境。取像为性。施设种种名言为业。要安立境分 <lb ed="X" n="0397c02"/><lb ed="R098" n="0536b08"/>齐相故。方能随起种种名言。五思。谓能令心造作 <lb ed="X" n="0397c03"/><lb ed="R098" n="0536b09"/>为性。于善品等。役心为业。以能取境。正因等相。驱 <lb ed="X" n="0397c04"/><lb ed="R098" n="0536b10"/>役自心。令造善等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0397c0401" n="0397c0401"/><anchor xml:id="beg0397c0401" n="0397c0401"/>已<anchor xml:id="end0397c0401"/>上五所。名遍行者。遍四一切。 <lb ed="X" n="0397c05"/><lb ed="R098" n="0536b11"/>心得行故。谓一切性<note place="inline">即善等三性</note>。一切地<note place="inline">即凡圣诸地</note>。一切 <lb ed="X" n="0397c06"/><lb ed="R098" n="0536b12"/>时<note place="inline">即长短时</note>。一切俱<note place="inline">即八种识</note>。此皆遍故。立遍行名。别境五 <lb ed="X" n="0397c07"/><lb ed="R098" n="0536b13"/>中。一欲者。于所乐境。希望为性。勤依为业。又所乐 <lb ed="X" n="0397c08"/><lb ed="R098" n="0536b14"/>境。复有三義。有義所乐。谓可欣境。于可厌事。不起 <lb ed="X" n="0397c09"/><lb ed="R098" n="0536b15"/>欲故。有義所乐。谓所求境。于可欣厌。求合離故。于 <lb ed="X" n="0397c10"/><lb ed="R098" n="0536b16"/>中庸境。一向无欲。有義所乐。谓所欲观。若不欲观。 <lb ed="X" n="0397c11"/><lb ed="R098" n="0536b17"/>即全无欲。據此三義。欲非遍行。二勝解。于决定境。 <lb ed="X" n="0397c12"/><lb ed="R098" n="0536b18"/>印持为性。不可引转为业。故犹豫境。勝解全无。亦 <lb ed="X" n="0397c13"/><lb ed="R098" n="0537a01"/>非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0397001" n="0397001"/>偏行。三念者。于曾习境。令心明记不忘为性。定 <lb ed="X" n="0397c14"/><lb ed="R098" n="0537a02"/>依为业。谓数忆持。曾所受境。令不忘失。能引定故。 <lb ed="X" n="0397c15"/><lb ed="R098" n="0537a03"/>于曾未受体类境中。全不起念。设曾所受。不能明 <lb ed="X" n="0397c16"/><lb ed="R098" n="0537a04"/>记。念亦不生。故非遍行。四定者。于所观境。令心专 <lb ed="X" n="0397c17"/><lb ed="R098" n="0537a05"/>注不散为性。智依为业。谓观得失俱非境中。令心 <lb ed="X" n="0397c18"/><lb ed="R098" n="0537a06"/>专注不散。依斯便有抉择智生。若不专注。便无定 <lb ed="X" n="0397c19"/><lb ed="R098" n="0537a07"/>起。故非遍行。五慧者。于所观境。拣择为性。断疑为 <lb ed="X" n="0397c20"/><lb ed="R098" n="0537a08"/>业。于非观境。愚昧心中。无拣择故。非遍行摄。善十 <lb ed="X" n="0397c21"/><lb ed="R098" n="0537a09"/>一者。三十颂云。善谓信惭愧。无贪等三根。勤安不 <lb ed="X" n="0397c22"/><lb ed="R098" n="0537a10"/>放逸。行捨及不害。一信者。于实德能。深忍乐欲。心 <lb ed="X" n="0397c23"/><lb ed="R098" n="0537a11"/>净为性。对治不信。乐善为业。然信差别。略有三种。 <lb ed="X" n="0397c24"/><lb ed="R098" n="0537a12"/>一信实有。谓于诸法实事理中。深信忍故。二信有 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0398a" n="0398a"/> <lb ed="X" n="0398a01"/><lb ed="R098" n="0537a13"/>德。谓于三宝真净德中。深信乐故。三信有能。谓于 <lb ed="X" n="0398a02"/><lb ed="R098" n="0537a14"/>一切世出世善。深信有力。能得能成。起希望故。由 <lb ed="X" n="0398a03"/><lb ed="R098" n="0537a15"/>斯对法不信之心。爱乐证修世出世善。问。忍谓勝 <lb ed="X" n="0398a04"/><lb ed="R098" n="0537a16"/>解。此即信因。乐欲谓欲。即是信果。确成此信。自性 <lb ed="X" n="0398a05"/><lb ed="R098" n="0537a17"/>是何。答。岂不适言。心净为性。此性澄淸。能净心等。 <lb ed="X" n="0398a06"/><lb ed="R098" n="0537a18"/>以心勝故。立心净名。如水淸珠。能淸浊水。二惭者。 <lb ed="X" n="0398a07"/><lb ed="R098" n="0537b01"/>依自法力。崇重贤善为性。对治无惭。止息恶行为 <lb ed="X" n="0398a08"/><lb ed="R098" n="0537b02"/>业。自即自身。法谓教法。言我如是身。解如是法。敢 <lb ed="X" n="0398a09"/><lb ed="R098" n="0537b03"/>作诸恶也。三愧者。依世间力。轻拒暴恶为性。对治 <lb ed="X" n="0398a10"/><lb ed="R098" n="0537b04"/>无愧。止息恶行为业。世人讥诃。名世间力。言轻拒 <lb ed="X" n="0398a11"/><lb ed="R098" n="0537b05"/>者。轻有恶者而不亲。拒恶法业而不作。无贪等者。 <lb ed="X" n="0398a12"/><lb ed="R098" n="0537b06"/>等于嗔痴。此三名根。生善勝故。三不善根。近对治 <lb ed="X" n="0398a13"/><lb ed="R098" n="0537b07"/>故。四无贪者。于有有具。无著为性。对治贪著。作善 <lb ed="X" n="0398a14"/><lb ed="R098" n="0537b08"/>为业。有谓三有是果。有具是因。三界因果。俱不著 <lb ed="X" n="0398a15"/><lb ed="R098" n="0537b09"/>故。五无嗔者。于苦苦具。无恚为性。对治嗔恚。作善 <lb ed="X" n="0398a16"/><lb ed="R098" n="0537b10"/>为业。苦即苦果。苦具是因。于苦因果。俱不嗔故。六 <lb ed="X" n="0398a17"/><lb ed="R098" n="0537b11"/>无痴者。于诸事理。明解为性。对治愚痴。作善为业。 <lb ed="X" n="0398a18"/><lb ed="R098" n="0537b12"/>七勤精进。于善恶品。修断事中。勇悍为性。对治懈 <lb ed="X" n="0398a19"/><lb ed="R098" n="0537b13"/>怠。满善为业。勇表勝进。简诸染法。捍表精纯。简净 <lb ed="X" n="0398a20"/><lb ed="R098" n="0537b14"/>无记。即显精进。唯善性摄。八轻安者。远離粗重。调 <lb ed="X" n="0398a21"/><lb ed="R098" n="0537b15"/>畅身心。堪任为性。对治昏沉。转依为业。谓此伏除 <lb ed="X" n="0398a22"/><lb ed="R098" n="0537b16"/>能障定法。令所依止转安适故。又曰離重名轻。调 <lb ed="X" n="0398a23"/><lb ed="R098" n="0537b17"/>畅名安。有所堪可。有所任受。令所依身心去粗重。 <lb ed="X" n="0398a24"/><lb ed="R098" n="0537b18"/>得安稳故。九不放逸。精进三根。于所修断。防修为 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0398b" n="0398b"/> <lb ed="X" n="0398b01"/><lb ed="R098" n="0538a01"/>性。对治放逸。成满一切世出世间善事为业。谓即 <lb ed="X" n="0398b02"/><lb ed="R098" n="0538a02"/>四法。于断修事。皆能防修。名不放逸。非别有体。无 <lb ed="X" n="0398b03"/><lb ed="R098" n="0538a03"/>异相故。十行捨者。精进三根。令心平等。正直。无功 <lb ed="X" n="0398b04"/><lb ed="R098" n="0538a04"/>用住为性。对治掉擧。静住为业。此名行捨。于五蕴 <lb ed="X" n="0398b05"/><lb ed="R098" n="0538a05"/>中。捨行蕴故。故名静住。令心等義。由捨。令心離沉 <lb ed="X" n="0398b06"/><lb ed="R098" n="0538a06"/>掉时。初心平等。次心正直。後无功用。此之一法。亦 <lb ed="X" n="0398b07"/><lb ed="R098" n="0538a07"/>即四法。盖能令静。即是四法。所令静。即心平等等 <lb ed="X" n="0398b08"/><lb ed="R098" n="0538a08"/>義。十一不害。于诸有情。不为损恼无嗔为性。能对 <lb ed="X" n="0398b09"/><lb ed="R098" n="0538a09"/>治害。悲愍有情为业。谓即无嗔。于有情所。不为损 <lb ed="X" n="0398b10"/><lb ed="R098" n="0538a10"/>恼。假名不害。无嗔。翻对断物命嗔。不害。正违损恼 <lb ed="X" n="0398b11"/><lb ed="R098" n="0538a11"/>物害。无嗔与乐。不害拔苦。是谓此二。粗相差别。理 <lb ed="X" n="0398b12"/><lb ed="R098" n="0538a12"/>实无嗔。实有自体。不害。依彼一分假立。为显慈悲 <lb ed="X" n="0398b13"/><lb ed="R098" n="0538a13"/>二相别故。利乐有情。彼二勝故。根随染惑二十六 <lb ed="X" n="0398b14"/><lb ed="R098" n="0538a14"/>种。于前五识。止具十三。谓根本惑六中前三。以慢 <lb ed="X" n="0398b15"/><lb ed="R098" n="0538a15"/>疑见。唯分别起。非现量故。随惑二十中之後十。前 <lb ed="X" n="0398b16"/><lb ed="R098" n="0538a16"/>十小随。强思分别。非任运故。随惑二十。分小中大。 <lb ed="X" n="0398b17"/><lb ed="R098" n="0538a17"/>由自类俱起。遍染二性。遍诸染心。于此三義。皆具 <lb ed="X" n="0398b18"/><lb ed="R098" n="0538a18"/>名大。具一名中。俱无名小。言二性者。谓不善性。及 <lb ed="X" n="0398b19"/><lb ed="R098" n="0538b01"/>有覆性。掉擧等八。于上三義皆具名大。无惭无愧。 <lb ed="X" n="0398b20"/><lb ed="R098" n="0538b02"/>自类俱起。具一名中。忿等十法。各别起故。阙自类 <lb ed="X" n="0398b21"/><lb ed="R098" n="0538b03"/>俱起。唯是不善。阙遍染二性。既阙有覆。不遍一切 <lb ed="X" n="0398b22"/><lb ed="R098" n="0538b04"/>染心。三義俱无。故名小随。唯与第六意识相应。此 <lb ed="X" n="0398b23"/><lb ed="R098" n="0538b05"/>不释義。中随二中。一无惭者。不顾自法。轻拒贤善 <lb ed="X" n="0398b24"/><lb ed="R098" n="0538b06"/>为性。能障碍惭。生长恶行为业。二无愧者。不顾世 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0398c" n="0398c"/> <lb ed="X" n="0398c01"/><lb ed="R098" n="0538b07"/>间。崇重暴恶为性。能障碍愧。生长恶行为业。大随 <lb ed="X" n="0398c02"/><lb ed="R098" n="0538b08"/>八中。一掉擧者。令心于境。不寂静为性。能障行捨 <lb ed="X" n="0398c03"/><lb ed="R098" n="0538b09"/>奢摩他为业。二昏沉者。令心于境。无堪任为性。能 <lb ed="X" n="0398c04"/><lb ed="R098" n="0538b10"/>障轻安毘钵舍那为业。三不信者。于实德能。不忍 <lb ed="X" n="0398c05"/><lb ed="R098" n="0538b11"/>乐欲。心秽为性。能障净信。惰依为业。谓不信者。多 <lb ed="X" n="0398c06"/><lb ed="R098" n="0538b12"/>懈怠故。四懈怠者。于善恶品。修断事中。懒惰为性。 <lb ed="X" n="0398c07"/><lb ed="R098" n="0538b13"/>能障精进。增染为业。谓懈怠者。滋长染故。五放逸 <lb ed="X" n="0398c08"/><lb ed="R098" n="0538b14"/>者。于染净品。不能防修。纵荡为性。障不放逸。增恶 <lb ed="X" n="0398c09"/><lb ed="R098" n="0538b15"/>损善所依为业。谓由懈怠。及贪嗔痴。不能防修染 <lb ed="X" n="0398c10"/><lb ed="R098" n="0538b16"/>净品法。总名放逸。非别有体。六失念者。于诸所缘。 <lb ed="X" n="0398c11"/><lb ed="R098" n="0538b17"/>不能明记为性。能障正念。散乱所依为业。盖失念 <lb ed="X" n="0398c12"/><lb ed="R098" n="0538b18"/>者。心散乱故。有義失念。念一分摄。说是烦恼相应 <lb ed="X" n="0398c13"/><lb ed="R098" n="0539a01"/>念故。有義失念。痴一分摄。瑜伽说此。是痴分故。痴 <lb ed="X" n="0398c14"/><lb ed="R098" n="0539a02"/>令念失。故名失念。有義失念。俱一分摄。由前二文 <lb ed="X" n="0398c15"/><lb ed="R098" n="0539a03"/>影略说故。论复说此遍染心故。而无别体。七散乱 <lb ed="X" n="0398c16"/><lb ed="R098" n="0539a04"/>者。于诸所缘。令心流荡为性。能障正定。恶慧所依 <lb ed="X" n="0398c17"/><lb ed="R098" n="0539a05"/>为业。谓散乱者。发恶慧故。八不正知。于所观境。谬 <lb ed="X" n="0398c18"/><lb ed="R098" n="0539a06"/>解为性。能障正知。悔犯为业。谓不正知。多悔犯故。 <lb ed="X" n="0398c19"/><lb ed="R098" n="0539a07"/>有義说为慧一分摄。有義说为痴一分摄。有義说 <lb ed="X" n="0398c20"/><lb ed="R098" n="0539a08"/>为俱一分摄。故不正知。非别有体。放逸。失念。及不 <lb ed="X" n="0398c21"/><lb ed="R098" n="0539a09"/>正知。三是假有。馀五是实〇贪嗔痴者。即根本烦 <lb ed="X" n="0398c22"/><lb ed="R098" n="0539a10"/>恼六中之三也。一贪者。于有有具。染著为性。能障 <lb ed="X" n="0398c23"/><lb ed="R098" n="0539a11"/>无贪。生苦为业。谓由爱力。取蕴生故〇二嗔者。于 <lb ed="X" n="0398c24"/><lb ed="R098" n="0539a12"/>苦苦具。增恚为性。能障无嗔。不安稳性。恶行所依 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0399a" n="0399a"/> <lb ed="X" n="0399a01"/><lb ed="R098" n="0539a13"/>为业。谓嗔。必令身心热恼。起诸恶业。不善性故〇 <lb ed="X" n="0399a02"/><lb ed="R098" n="0539a14"/>三痴者。于诸理事。迷暗为性。能障无碍。一切杂染 <lb ed="X" n="0399a03"/><lb ed="R098" n="0539a15"/>所依为业。谓由无明。起疑邪见。贪等烦恼。随烦恼 <lb ed="X" n="0399a04"/><lb ed="R098" n="0539a16"/>业。能招後生。杂染法故〇问。五识何无慢等。答。唯 <lb ed="X" n="0399a05"/><lb ed="R098" n="0539a17"/>识论云。由称量等。起慢等故。俗诠曰。称量等于犹 <lb ed="X" n="0399a06"/><lb ed="R098" n="0539a18"/>豫推求。慢等疑见。谓慢由称量起。疑由犹豫起。见 <lb ed="X" n="0399a07"/><lb ed="R098" n="0539b01"/>由推求起。故慢等三。俱分别起。非五识俱。何无忿 <lb ed="X" n="0399a08"/><lb ed="R098" n="0539b02"/>等。曰。唯识论云。小十粗猛。五识中无。何无不定。曰。 <lb ed="X" n="0399a09"/><lb ed="R098" n="0539b03"/>唯识论云。悔眠唯与第六识俱。非五法故。又说寻 <lb ed="X" n="0399a10"/><lb ed="R098" n="0539b04"/>伺。以名身等義为所缘。非五识身。以名身等義为 <lb ed="X" n="0399a11"/><lb ed="R098" n="0539b05"/>境故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a12"/><lb ed="R098" n="0539b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0399a1201"><l>五识同依净色根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0399a13"/><lb ed="R098" n="0539b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0399a1301">颂前五识。依根发起。及得名之義。言净色者。简非 <lb ed="X" n="0399a14"/><lb ed="R098" n="0539b08"/>浮尘。又言依根。简非依境。境但所缘。无发识用。如 <lb ed="X" n="0399a15"/><lb ed="R098" n="0539b09"/>根壞时。设若有境。识亦不起。唯根能发。故曰依根。 <lb ed="X" n="0399a16"/><lb ed="R098" n="0539b10"/>非浮尘者。以彼虚假。有损壞故。故名为浮。又无见 <lb ed="X" n="0399a17"/><lb ed="R098" n="0539b11"/>闻觉知用故。名之为尘。故楞严云。眼如葡萄朵。耳 <lb ed="X" n="0399a18"/><lb ed="R098" n="0539b12"/>如新卷葉。鼻如双垂爪。舌如初偃月。身如腰鼓颡。 <lb ed="X" n="0399a19"/><lb ed="R098" n="0539b13"/>是也。依净色者。亦名勝義。谓于眼等一分净色。如 <lb ed="X" n="0399a20"/><lb ed="R098" n="0539b14"/>净醍醐。有此性故。眼等识生。无即不生。照境发识。 <lb ed="X" n="0399a21"/><lb ed="R098" n="0539b15"/>以成根用。故名勝義。不同浮尘。虚假损壞。此无损 <lb ed="X" n="0399a22"/><lb ed="R098" n="0539b16"/>壞。故亦名勝。不同浮尘。无见闻等。此能觉知。故亦 <lb ed="X" n="0399a23"/><lb ed="R098" n="0539b17"/>名勝。如眼能见色。耳能闻声。鼻能嗅香。舌能嚐味。 <lb ed="X" n="0399a24"/><lb ed="R098" n="0539b18"/>身能觉触是也。观所缘缘论云。识上色功能。名五 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0399b" n="0399b"/> <lb ed="X" n="0399b01"/><lb ed="R098" n="0540a01"/>根应理。功能与境色。无始互为因。论自释云。以能 <lb ed="X" n="0399b02"/><lb ed="R098" n="0540a02"/>发识。比知有根。此但功能。非外所造。又云。此根功 <lb ed="X" n="0399b03"/><lb ed="R098" n="0540a03"/>能。与前境色。从无始际。辗转为因。谓此功能。至成 <lb ed="X" n="0399b04"/><lb ed="R098" n="0540a04"/>熟位。生现识上。五内境色。此内境色。复能引起。异 <lb ed="X" n="0399b05"/><lb ed="R098" n="0540a05"/>熟识上。五根功能。根境二色与识。一异。或非一异。 <lb ed="X" n="0399b06"/><lb ed="R098" n="0540a06"/>随乐应说。故知根尘。虽俱名色。而有有知无知二 <lb ed="X" n="0399b07"/><lb ed="R098" n="0540a07"/>義别故。以本无明。原有二种。一者有知。二者无知。 <lb ed="X" n="0399b08"/><lb ed="R098" n="0540a08"/>若以有知无明为缘。则能发生八识心王。六位心 <lb ed="X" n="0399b09"/><lb ed="R098" n="0540a09"/>所。若以无知无明为缘。则能发生山河大地。器界 <lb ed="X" n="0399b10"/><lb ed="R098" n="0540a10"/>等法。若以有知无知二种无明共为缘故。则能发 <lb ed="X" n="0399b11"/><lb ed="R098" n="0540a11"/>生内之根身。虽则名色。而亦有知。故净色根。能知 <lb ed="X" n="0399b12"/><lb ed="R098" n="0540a12"/>能见。此前五识。随根立名。具五義故。一依根之识。 <lb ed="X" n="0399b13"/><lb ed="R098" n="0540a13"/>依根处所。得有识故。二根所发识。由根能发。识方 <lb ed="X" n="0399b14"/><lb ed="R098" n="0540a14"/>生故。三属根之识。由识种子。随逐根故。四助根之 <lb ed="X" n="0399b15"/><lb ed="R098" n="0540a15"/>识。由识有无。根损益故。五如根之识。俱有情数之 <lb ed="X" n="0399b16"/><lb ed="R098" n="0540a16"/>所摄故。一三四五。皆依主释。唯第二義。又为一例。 <lb ed="X" n="0399b17"/><lb ed="R098" n="0540a17"/>名依土释。士即子義。根能发识。虽得父名。以唯照 <lb ed="X" n="0399b18"/><lb ed="R098" n="0540a18"/>境故劣。识虽名子。识能了境故勝。依勝立名。名依 <lb ed="X" n="0399b19"/><lb ed="R098" n="0540b01"/>士释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b20"/><lb ed="R098" n="0540b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0399b2001"><l>九缘七八好相邻</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0399b21"/><lb ed="R098" n="0540b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0399b2101">颂前五识。从缘生義。九缘者。一空缘。谓根境间。空 <lb ed="X" n="0399b22"/><lb ed="R098" n="0540b04"/>隙之空。二明缘。谓日月灯。三种光明。三根缘。即是 <lb ed="X" n="0399b23"/><lb ed="R098" n="0540b05"/>诸识所依之根。四境缘。即是诸识所缘之境。五作 <lb ed="X" n="0399b24"/><lb ed="R098" n="0540b06"/>意缘。即遍行五中之一。六分别依。即第六识。七染 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0399c" n="0399c"/> <lb ed="X" n="0399c01"/><lb ed="R098" n="0540b07"/>净依。即第七识。八根本依。即第八识。九种子缘。即 <lb ed="X" n="0399c02"/><lb ed="R098" n="0540b08"/>是诸识各亲种子。此中九缘。于四缘中。三缘所摄。 <lb ed="X" n="0399c03"/><lb ed="R098" n="0540b09"/>九中种子。即四缘中第一因缘。九中境缘。即四缘 <lb ed="X" n="0399c04"/><lb ed="R098" n="0540b10"/>中第三所缘。九中馀七。即四缘中第四增上。此颂 <lb ed="X" n="0399c05"/><lb ed="R098" n="0540b11"/>前五。若兼後三。亦有颂云。眼识九缘生。耳识唯从 <lb ed="X" n="0399c06"/><lb ed="R098" n="0540b12"/>八。鼻舌身三七。後三五三四。若加等无间。从头各 <lb ed="X" n="0399c07"/><lb ed="R098" n="0540b13"/>增一。诸识从缘。唯眼全具。耳暗亦闻。除明唯八。鼻 <lb ed="X" n="0399c08"/><lb ed="R098" n="0540b14"/>舌身三。合中取境。暗亦能知。故除空明。颂言後三。 <lb ed="X" n="0399c09"/><lb ed="R098" n="0540b15"/>即六七八识。五三四者。如次为缘。生後三识。故第 <lb ed="X" n="0399c10"/><lb ed="R098" n="0540b16"/>六识。唯五缘生。一根。二境。三作意。四根本。五种子。 <lb ed="X" n="0399c11"/><lb ed="R098" n="0540b17"/>空明之外。又除分别。即自体故。不言染净。即根缘 <lb ed="X" n="0399c12"/><lb ed="R098" n="0540b18"/>故。又第七识。唯三缘者。一根本依。二作意缘。三种 <lb ed="X" n="0399c13"/><lb ed="R098" n="0541a01"/>子缘。不言根境者。颂言依彼转缘彼。即根本故。又 <lb ed="X" n="0399c14"/><lb ed="R098" n="0541a02"/>第八识。四缘生者。一根。二境。三作意。四种子。不言 <lb ed="X" n="0399c15"/><lb ed="R098" n="0541a03"/>根本。即自体故。不言染净。即根缘故。无分别者。不 <lb ed="X" n="0399c16"/><lb ed="R098" n="0541a04"/>缘见故。颂言等无间者。即四缘中第二缘也。各识 <lb ed="X" n="0399c17"/><lb ed="R098" n="0541a05"/>自体。前灭为缘。引生後识。气势相等。故名为等。中 <lb ed="X" n="0399c18"/><lb ed="R098" n="0541a06"/>无障隔。故名无间。若加此缘。眼即十缘。乃至第八。 <lb ed="X" n="0399c19"/><lb ed="R098" n="0541a07"/>皆具五缘。故云从头各增其一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c20"/><lb ed="R098" n="0541a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0399c2001"><l>合三離二观尘世</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0399c21"/><lb ed="R098" n="0541a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0399c2101">颂前五识。带相缘境。有離合義。何知離合。曰。识从 <lb ed="X" n="0399c22"/><lb ed="R098" n="0541a10"/>缘生。因缘显识。以从缘義。知有離合。谓九缘中。空 <lb ed="X" n="0399c23"/><lb ed="R098" n="0541a11"/>明二缘。是显根境二相離義。眼耳二识。既具空缘。 <lb ed="X" n="0399c24"/><lb ed="R098" n="0541a12"/>是離中知。若无空缘。境逼附根。不唯无知。而且损 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0400a" n="0400a"/> <lb ed="X" n="0400a01"/><lb ed="R098" n="0541a13"/>根。如粗色入眼。即壞其目。大声附耳。即使人聋。是 <lb ed="X" n="0400a02"/><lb ed="R098" n="0541a14"/>以壞根不壞根别。鼻舌身三。不具空缘。是合中知。 <lb ed="X" n="0400a03"/><lb ed="R098" n="0541a15"/>若具空缘。根境远離。香味触尘。俱不知故。若无空 <lb ed="X" n="0400a04"/><lb ed="R098" n="0541a16"/>缘。香臭入鼻。酸鹹上舌寒热著身。根境交合。识得 <lb ed="X" n="0400a05"/><lb ed="R098" n="0541a17"/>知故。是以知处不知处异。颂言观者。即是见分。言 <lb ed="X" n="0400a06"/><lb ed="R098" n="0541a18"/>尘世者。即是相分。名五尘境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a07"/><lb ed="R098" n="0541b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0400a0701"><l>愚者难分识与根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0400a08"/><lb ed="R098" n="0541b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0400a0801">颂根与识。易为淆滥。难分别義。颂言愚者。谓声闻 <lb ed="X" n="0400a09"/><lb ed="R098" n="0541b03"/>人。独断烦恼。不断所知。故名为愚。何谓难分。曰。由 <lb ed="X" n="0400a10"/><lb ed="R098" n="0541b04"/>根与识。生必同境。五识于境。任运现缘。不起分别。 <lb ed="X" n="0400a11"/><lb ed="R098" n="0541b05"/>是现量性。五根于境。亦任运转。随因境势。亦无分 <lb ed="X" n="0400a12"/><lb ed="R098" n="0541b06"/>别。故说难分。既实难分。根识何别。曰。五根于境。如 <lb ed="X" n="0400a13"/><lb ed="R098" n="0541b07"/>镜对相。虽有物对。略无作意。乐欲念起。故无分别。 <lb ed="X" n="0400a14"/><lb ed="R098" n="0541b08"/>五识于境。如镜现像。虽似像现。亦有作意。乐欲念 <lb ed="X" n="0400a15"/><lb ed="R098" n="0541b09"/>起。而无计度。名言种类。名无分别。是二别義。旧註 <lb ed="X" n="0400a16"/><lb ed="R098" n="0541b10"/>云。声闻不知根之与识。各有种子现行。以为根识 <lb ed="X" n="0400a17"/><lb ed="R098" n="0541b11"/>互生。根之种现。但能导识之种现。谓根为生识之 <lb ed="X" n="0400a18"/><lb ed="R098" n="0541b12"/>缘。则可。谓生识。则不可。以识自有能生种故。泰师 <lb ed="X" n="0400a19"/><lb ed="R098" n="0541b13"/>云。注言根识种现各别。恐初学尙疑。试更言之。盖 <lb ed="X" n="0400a20"/><lb ed="R098" n="0541b14"/>根乃色法。即第八之相分。识乃心法。即第八识之 <lb ed="X" n="0400a21"/><lb ed="R098" n="0541b15"/>见分。此色心不同也。根虽属色。以是第八亲相分 <lb ed="X" n="0400a22"/><lb ed="R098" n="0541b16"/>故。独具八之执受二義。执有摄持二義。以是第八 <lb ed="X" n="0400a23"/><lb ed="R098" n="0541b17"/>摄为自体。持令不散。受亦有领觉二義。领以为境。 <lb ed="X" n="0400a24"/><lb ed="R098" n="0541b18"/>令生觉受。非外六尘无情之物可比。故与第八同 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0400b" n="0400b"/> <lb ed="X" n="0400b01"/><lb ed="R098" n="0542a01"/>无记性。五识心法。三性皆具。此根识之性不同也。 <lb ed="X" n="0400b02"/><lb ed="R098" n="0542a02"/>根能照境。识能缘境。此根识之用不同也。大抵根 <lb ed="X" n="0400b03"/><lb ed="R098" n="0542a03"/>识俱无分别。故常混淆。非析義精者。不能尽知。故 <lb ed="X" n="0400b04"/><lb ed="R098" n="0542a04"/>曰难分。问。识以分别为義。五识何无分别耶。曰。但 <lb ed="X" n="0400b05"/><lb ed="R098" n="0542a05"/>无计度。名无分别。岂无随念分别乎。所言难分者。 <lb ed="X" n="0400b06"/><lb ed="R098" n="0542a06"/>乃论主谓愚者之不能分耳。故<persName>世尊</persName>为愚心者。开 <lb ed="X" n="0400b07"/><lb ed="R098" n="0542a07"/>心说蕴。为愚色者。开色说处。为俱愚者。俱开说界。 <lb ed="X" n="0400b08"/><lb ed="R098" n="0542a08"/>岂根识之实难分耶。若尔。何谓难分。曰。始自花严。 <lb ed="X" n="0400b09"/><lb ed="R098" n="0542a09"/>至于楞严。演此三科。不知幾百千过。而阿难尙以 <lb ed="X" n="0400b10"/><lb ed="R098" n="0542a10"/>心知眼见为言。<persName>佛</persName>以门能见否诘之。以此观之。则 <lb ed="X" n="0400b11"/><lb ed="R098" n="0542a11"/>根识之难分可知矣。有漏章竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b12"/><lb ed="R098" n="0542a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0400b1201"><l>变相观空唯後得</l><l>果中犹自不诠真</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0400b13"/><lb ed="R098" n="0542a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0400b1301">颂前五转智。必不能亲缘真如義。谓安慧言。前五 <lb ed="X" n="0400b14"/><lb ed="R098" n="0542a14"/>因中既成无漏。变相缘如。以见相二分。是遍计性。 <lb ed="X" n="0400b15"/><lb ed="R098" n="0542a15"/>自证分。是依他起性。至<persName>佛</persName>果位。自证分亲缘真如。 <lb ed="X" n="0400b16"/><lb ed="R098" n="0542a16"/>以无相见遍计性故。唯识论云。有義三界心及心 <lb ed="X" n="0400b17"/><lb ed="R098" n="0542a17"/>所。由无始来。虚妄熏习。虽各体一。而似二生。谓见 <lb ed="X" n="0400b18"/><lb ed="R098" n="0542a18"/>相分。即能所取。如是二分。情有理无。此相说为遍 <lb ed="X" n="0400b19"/><lb ed="R098" n="0542b01"/>计所执。二所依体。实托缘生。此性非无。名依他起。 <lb ed="X" n="0400b20"/><lb ed="R098" n="0542b02"/>为彼执故。论主以此二句颂破之。变。谓变带。相。谓 <lb ed="X" n="0400b21"/><lb ed="R098" n="0542b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0400b2101" n="0400b2101"/><anchor xml:id="beg0400b2101" n="0400b2101"/>己<anchor xml:id="end0400b2101"/>相。即能缘心。变带起本质家<anchor xml:id="nkr_note_add_0400b2102" n="0400b2102"/><anchor xml:id="beg0400b2102" n="0400b2102"/>己<anchor xml:id="end0400b2102"/>之相状之相而 <lb ed="X" n="0400b22"/><lb ed="R098" n="0542b04"/>缘。名疏所缘缘也。观。目能缘见分。空。目所缘真如。 <lb ed="X" n="0400b23"/><lb ed="R098" n="0542b05"/>彼执前五。因中带相缘如。故曰观空。唯後得者。简 <lb ed="X" n="0400b24"/><lb ed="R098" n="0542b06"/>非根本。既非本智。不亲缘如。果中。<persName>佛</persName>果位中也。诠。 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0400c" n="0400c"/> <lb ed="X" n="0400c01"/><lb ed="R098" n="0542b07"/>具也。意谓前五转智。不唯因中不缘真如。纵在<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0400c02"/><lb ed="R098" n="0542b08"/>果位中。亦不具亲缘真如之義。以後得智。必依色 <lb ed="X" n="0400c03"/><lb ed="R098" n="0542b09"/>根变相缘故。若根本智。亲挟真如为所缘体。念念 <lb ed="X" n="0400c04"/><lb ed="R098" n="0542b10"/>相应。不待变缘。乃名亲所缘缘。故八种识。前五依 <lb ed="X" n="0400c05"/><lb ed="R098" n="0542b11"/>色根。唯得後得智。後三依心根。方有根本智。亦有 <lb ed="X" n="0400c06"/><lb ed="R098" n="0542b12"/>後得智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c07"/><lb ed="R098" n="0542b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0400c0701"><l>圆明初发成无漏</l><l>三类分身息苦轮</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0400c08"/><lb ed="R098" n="0542b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0400c0801">此颂前五因穷得果。则相应心品即转成成所作 <lb ed="X" n="0400c09"/><lb ed="R098" n="0542b15"/>智。现三类身。止息众生苦轮也。圆明。即大圆镜智。 <lb ed="X" n="0400c10"/><lb ed="R098" n="0542b16"/>谓<persName>佛</persName>果位。第八转成白净识<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1001" n="0400c1001"/><anchor xml:id="beg0400c1001" n="0400c1001"/>已<anchor xml:id="end0400c1001"/>。相应心品。即成大 <lb ed="X" n="0400c11"/><lb ed="R098" n="0542b17"/>圆镜智。欻然现前。故云初发。尔时前五亦能转智。 <lb ed="X" n="0400c12"/><lb ed="R098" n="0542b18"/>故云成无漏也。问。前五转智。何云第八圆明初发 <lb ed="X" n="0400c13"/><lb ed="R098" n="0543a01"/>耶。答。以前五根。是第八亲相分。能变第八有漏。所 <lb ed="X" n="0400c14"/><lb ed="R098" n="0543a02"/>变五根亦有漏故。根能发识。根既有漏。识亦有漏。 <lb ed="X" n="0400c15"/><lb ed="R098" n="0543a03"/>故待第八大圆镜智现前。则五根五识俱成无漏。 <lb ed="X" n="0400c16"/><lb ed="R098" n="0543a04"/>而相应心品亦转成成所作智矣。三类分身者。观 <lb ed="X" n="0400c17"/><lb ed="R098" n="0543a05"/><persName>佛</persName>三昧海经云。<persName>佛</persName>化身有三类。一大化身。谓<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0400c18"/><lb ed="R098" n="0543a06"/>为应十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1801" n="0400c1801"/><anchor xml:id="beg0400c1801" n="0400c1801"/>已<anchor xml:id="end0400c1801"/>前诸菩萨等。演说妙法。令其修进。向 <lb ed="X" n="0400c19"/><lb ed="R098" n="0543a07"/>于<persName>佛</persName>果。故化现千丈大身也。二小化身。谓<persName>如来</persName>为 <lb ed="X" n="0400c20"/><lb ed="R098" n="0543a08"/>应二乘凡夫。说于四谛等法。令其捨妄归真。而得 <lb ed="X" n="0400c21"/><lb ed="R098" n="0543a09"/>开悟。故化丈六小身也。三随类不定。谓<persName>如来</persName>誓愿 <lb ed="X" n="0400c22"/><lb ed="R098" n="0543a10"/>弘深。慈悲普覆。随诸种类有感即应。或现大身。满 <lb ed="X" n="0400c23"/><lb ed="R098" n="0543a11"/>虚空中。或现小身。丈六八尺等。问。既曰转识成智。 <lb ed="X" n="0400c24"/><lb ed="R098" n="0543a12"/>何言相应心品耶。答。唯识论云。智虽非识。而依识 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0401a" n="0401a"/> <lb ed="X" n="0401a01"/><lb ed="R098" n="0543a13"/>转。识为主故。说识转得。又有漏位。智劣识强。无漏 <lb ed="X" n="0401a02"/><lb ed="R098" n="0543a14"/>位中。智强识劣。为劝有情。依智捨识。故说转八识。 <lb ed="X" n="0401a03"/><lb ed="R098" n="0543a15"/>而得此四智。前五识竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0401a04"/><lb ed="R098" n="0543a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第六识颂</cb:mulu><head>〇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0401001" n="0401001"/>第六识颂</head> <lb ed="X" n="0401a05"/><lb ed="R098" n="0543a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0401a0501"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0401a06"/><lb ed="R098" n="0543a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0401a0601">颂第六识。能所缘中。性量境也。境唯所缘。量唯能 <lb ed="X" n="0401a07"/><lb ed="R098" n="0543b01"/>缘。于三性中。能所俱通。以缘善等境时。则能缘之 <lb ed="X" n="0401a08"/><lb ed="R098" n="0543b02"/>心即属善等性故。颂以通字。贯于上下。故知意识。 <lb ed="X" n="0401a09"/><lb ed="R098" n="0543b03"/>三性三量三境俱通。三性者。善则顺益義。顺于正 <lb ed="X" n="0401a10"/><lb ed="R098" n="0543b04"/>理。益于自他。不善。则违损義。违于正理。损于自他。 <lb ed="X" n="0401a11"/><lb ed="R098" n="0543b05"/>无记者。于善恶品。不记莂故。此以顺益违损之義。 <lb ed="X" n="0401a12"/><lb ed="R098" n="0543b06"/>解三性也。唯识论云。能于此世他世顺益。故名为 <lb ed="X" n="0401a13"/><lb ed="R098" n="0543b07"/>善<note place="inline">善性。易世不能改也</note>。人天乐果。虽于此世能为顺益。非于 <lb ed="X" n="0401a14"/><lb ed="R098" n="0543b08"/>他世。故不名善<note place="inline">果随业转。业有尽故</note>。能为此世他世违损。故 <lb ed="X" n="0401a15"/><lb ed="R098" n="0543b09"/>名不善<note place="inline">恶性。易世不能改也</note>。恶趣苦果。虽于此世能为违损。 <lb ed="X" n="0401a16"/><lb ed="R098" n="0543b10"/>非于他世。故非不善<note place="inline">果随业转。业有尽故</note>。于善不善。益损義 <lb ed="X" n="0401a17"/><lb ed="R098" n="0543b11"/>中。不可记莂。故名无记。旧云二世者。即此世他世 <lb ed="X" n="0401a18"/><lb ed="R098" n="0543b12"/>也。此为现在。他即去来。故云又约三世解三性也。 <lb ed="X" n="0401a19"/><lb ed="R098" n="0543b13"/>三量者。一现量。现谓显现。明证众境。不带名言。无 <lb ed="X" n="0401a20"/><lb ed="R098" n="0543b14"/>筹度心。亲得法体。故名现量。二比量。比谓比类。以 <lb ed="X" n="0401a21"/><lb ed="R098" n="0543b15"/>比度故。方知是有。如远见烟。知彼有火。隔墙见角。 <lb ed="X" n="0401a22"/><lb ed="R098" n="0543b16"/>知彼有牛。名为比量。三非量。谓心心所。于缘境时。 <lb ed="X" n="0401a23"/><lb ed="R098" n="0543b17"/>错谬分别。不称境知。名为非量。问。此唯一识。何通 <lb ed="X" n="0401a24"/><lb ed="R098" n="0543b18"/>三量。答。以第六识。有五种别。一定中独头意识。缘 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0401b" n="0401b"/> <lb ed="X" n="0401b01"/><lb ed="R098" n="0544a01"/>定中境。境有理事。总属现量。二散位独头意识。缘 <lb ed="X" n="0401b02"/><lb ed="R098" n="0544a02"/>构画境。受所引色。及遍计所起诸法处色。通比非 <lb ed="X" n="0401b03"/><lb ed="R098" n="0544a03"/>二量。三梦中独头意识。缘梦中境。唯是非量。四明 <lb ed="X" n="0401b04"/><lb ed="R098" n="0544a04"/>了意识。与前五识同缘五尘。三量俱通。五乱意识。 <lb ed="X" n="0401b05"/><lb ed="R098" n="0544a05"/>亦名散意识。所缘之境。于五根中。狂乱而起。如患 <lb ed="X" n="0401b06"/><lb ed="R098" n="0544a06"/>热病。靑见为黄。此皆意识。遍计起故。唯是非量。然 <lb ed="X" n="0401b07"/><lb ed="R098" n="0544a07"/>则三量。以何为体。曰。无分别智。及離名言种类。正 <lb ed="X" n="0401b08"/><lb ed="R098" n="0544a08"/>解心王心所。为现量体。有分别智。及安立名言正 <lb ed="X" n="0401b09"/><lb ed="R098" n="0544a09"/>解心王心所。为比量体。邪谬分别心心所法。为非 <lb ed="X" n="0401b10"/><lb ed="R098" n="0544a10"/>量体。言三境者。一性境。即实根尘。及定果色。自有 <lb ed="X" n="0401b11"/><lb ed="R098" n="0544a11"/>实种生。乃前五第八所缘。第六缘诸实色。不带名 <lb ed="X" n="0401b12"/><lb ed="R098" n="0544a12"/>言。无筹度心。亦名性境。及根本智缘真如时。亦是 <lb ed="X" n="0401b13"/><lb ed="R098" n="0544a13"/>此境。二独影境。有二。一无质独影。即第六识缘空 <lb ed="X" n="0401b14"/><lb ed="R098" n="0544a14"/>华兔角。及过未等所变相分。其相分。与第六同种 <lb ed="X" n="0401b15"/><lb ed="R098" n="0544a15"/>生。无空花等质。二有质独影。即第六缘五根种现。 <lb ed="X" n="0401b16"/><lb ed="R098" n="0544a16"/>托彼为质。变起影相。所变相分。亦与见分同种生 <lb ed="X" n="0401b17"/><lb ed="R098" n="0544a17"/>故。三带质境。有二。一真带质。以心缘心。中间相分 <lb ed="X" n="0401b18"/><lb ed="R098" n="0544a18"/>从两头生。连带生起。名真带质。二似带质。以心缘 <lb ed="X" n="0401b19"/><lb ed="R098" n="0544b01"/>色。中间相分。唯从见分一头生起。变带生起。名似 <lb ed="X" n="0401b20"/><lb ed="R098" n="0544b02"/>带质。境为所缘。识为能缘。各有其体。性境。以实根 <lb ed="X" n="0401b21"/><lb ed="R098" n="0544b03"/>尘。及真如境为体。彼能缘者。唯除末那。馀七王所。 <lb ed="X" n="0401b22"/><lb ed="R098" n="0544b04"/>及根本智为体。独影。以第六识见分所变假相分 <lb ed="X" n="0401b23"/><lb ed="R098" n="0544b05"/>为体。能缘。即自王所为体。带质。即变起中间假相 <lb ed="X" n="0401b24"/><lb ed="R098" n="0544b06"/>分为体。能缘。唯是六七二识心心所为体。此颂第 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0401c" n="0401c"/> <lb ed="X" n="0401c01"/><lb ed="R098" n="0544b07"/>六通三境者。五俱意识。不作解时。得境自相。是为 <lb ed="X" n="0401c02"/><lb ed="R098" n="0544b08"/>性境。缘心心所。名带质境。缘无体法。是独影境。此 <lb ed="X" n="0401c03"/><lb ed="R098" n="0544b09"/>约有漏位言。若无漏位。八识通缘三境。以能转智。 <lb ed="X" n="0401c04"/><lb ed="R098" n="0544b10"/>缘假实故。颂曰。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c05"/><lb ed="R098" n="0544b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0401c0501"><l>性境不随心</l><l>独影唯从见</l><l>带质通情本</l> <lb ed="X" n="0401c06"/><lb ed="R098" n="0544b12"/><l>性种等随应</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0401c07"/><lb ed="R098" n="0544b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0401c0701">颂中性境。唯从相分实种生起。故不随心。所言独 <lb ed="X" n="0401c08"/><lb ed="R098" n="0544b14"/>影。自心变现。故唯从见。带质。两头烁起。故通情本。 <lb ed="X" n="0401c09"/><lb ed="R098" n="0544b15"/>情是能缘心。本是所缘心。以托所缘为本质故。故 <lb ed="X" n="0401c10"/><lb ed="R098" n="0544b16"/>有本名。性种等者。等于界繫。三科。异熟。随应者。随 <lb ed="X" n="0401c11"/><lb ed="R098" n="0544b17"/>于性种等中。应于三境。性是三性。性境于中。应无 <lb ed="X" n="0401c12"/><lb ed="R098" n="0544b18"/>记性。独影带质。应善恶性。种是种子。通见相分。性 <lb ed="X" n="0401c13"/><lb ed="R098" n="0545a01"/>境于中。随相分种。独影带质。随见分种。界繫。是三 <lb ed="X" n="0401c14"/><lb ed="R098" n="0545a02"/>界。性境于中。唯应欲界实五尘境。及无色界相分 <lb ed="X" n="0401c15"/><lb ed="R098" n="0545a03"/>种子。独影。应欲色。变现境。带质。应三界能所缘心 <lb ed="X" n="0401c16"/><lb ed="R098" n="0545a04"/>共变境。三科。是蕴处界。性境于五蕴中。唯应色蕴。 <lb ed="X" n="0401c17"/><lb ed="R098" n="0545a05"/>独影带质。应馀四蕴。性境于十二处中。唯应内五 <lb ed="X" n="0401c18"/><lb ed="R098" n="0545a06"/>根处。外五尘处。独影。唯应法尘处。带质唯应意根 <lb ed="X" n="0401c19"/><lb ed="R098" n="0545a07"/>处。性境于十八界中。唯应内外十根尘界。独影。唯 <lb ed="X" n="0401c20"/><lb ed="R098" n="0545a08"/>应法尘界。及意识界。带质。唯应七心界。异熟。通色 <lb ed="X" n="0401c21"/><lb ed="R098" n="0545a09"/>心二法。性境。唯应异熟色。独影带质。唯应异熟心。 <lb ed="X" n="0401c22"/><lb ed="R098" n="0545a10"/>大约性境唯色。带质唯心。独影兼二。以心缘色。变 <lb ed="X" n="0401c23"/><lb ed="R098" n="0545a11"/>起影故。问。何故第六通缘三境。曰。前云第六有五 <lb ed="X" n="0401c24"/><lb ed="R098" n="0545a12"/>种别。除乱意识。梦中意识。唯缘独影。馀三。皆缘三 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0402a" n="0402a"/> <lb ed="X" n="0402a01"/><lb ed="R098" n="0545a13"/>境。明了意识。与五同缘实五尘时。率尔心中。名为 <lb ed="X" n="0402a02"/><lb ed="R098" n="0545a14"/>性境。若以後念缘五尘上方圆长短。即有质独影。 <lb ed="X" n="0402a03"/><lb ed="R098" n="0545a15"/>亦名似带质。散位独头意识。亦通三境。以初刹那 <lb ed="X" n="0402a04"/><lb ed="R098" n="0545a16"/>缘五尘时。亦是性境。若缘自身五根。及缘他人心 <lb ed="X" n="0402a05"/><lb ed="R098" n="0545a17"/>心所。是独影境。亦名似带质。若缘自身现。行心心 <lb ed="X" n="0402a06"/><lb ed="R098" n="0545a18"/>所时。是带质境。定中意识。亦通三境。于前七地。有 <lb ed="X" n="0402a07"/><lb ed="R098" n="0545b01"/>漏定位。引起五识同缘五尘。即是性境。通缘三世 <lb ed="X" n="0402a08"/><lb ed="R098" n="0545b02"/>有质无质法故。是独影境。能缘自身心心所法。是 <lb ed="X" n="0402a09"/><lb ed="R098" n="0545b03"/>带质境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a10"/><lb ed="R098" n="0545b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0402a1001"><l>三界轮时易可知</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0402a11"/><lb ed="R098" n="0545b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0402a1101">以第六识。造种种业轮转三界。行相显勝。故曰易 <lb ed="X" n="0402a12"/><lb ed="R098" n="0545b06"/>可知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a13"/><lb ed="R098" n="0545b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0402a1301"><l>相应心所五十一</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0402a14"/><lb ed="R098" n="0545b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0402a1401">相应有五義。一时。谓王所同时起。二依。谓王所同 <lb ed="X" n="0402a15"/><lb ed="R098" n="0545b09"/>一所依根。三缘。即王所同一所缘境。四行。谓王所 <lb ed="X" n="0402a16"/><lb ed="R098" n="0545b10"/>三量行相俱同。五事。即王所各有自证分体事。心 <lb ed="X" n="0402a17"/><lb ed="R098" n="0545b11"/>所有三義。一恒依心起。要心为依。方得起故。二与 <lb ed="X" n="0402a18"/><lb ed="R098" n="0545b12"/>心相应。触等恒与心相应故。三繫属于心。触等看 <lb ed="X" n="0402a19"/><lb ed="R098" n="0545b13"/>与何心生时。便属彼心之触等故。五十一者。此第 <lb ed="X" n="0402a20"/><lb ed="R098" n="0545b14"/>六识。六位心所。俱相应故。其遍行。别境。善位。幷根 <lb ed="X" n="0402a21"/><lb ed="R098" n="0545b15"/>惑三。随惑中大共十。解见前五章中。唯根惑慢疑 <lb ed="X" n="0402a22"/><lb ed="R098" n="0545b16"/>恶见三。幷小随十。不定位四。共十七法。此方解释。 <lb ed="X" n="0402a23"/><lb ed="R098" n="0545b17"/>云何为慢。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0402a2301" n="0402a2301"/><anchor xml:id="beg0402a2301" n="0402a2301"/>己<anchor xml:id="end0402a2301"/>于他。高擧为性。能障不慢。生苦为 <lb ed="X" n="0402a24"/><lb ed="R098" n="0545b18"/>业。谓有慢者。于德有德。心不谦下。由此生死轮转 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0402b" n="0402b"/> <lb ed="X" n="0402b01"/><lb ed="R098" n="0546a01"/>无穷。受诸苦故。云何为疑。于诸谛理。犹豫为性。能 <lb ed="X" n="0402b02"/><lb ed="R098" n="0546a02"/>障不疑善品为业。谓犹豫者。善不生故。云何恶见。 <lb ed="X" n="0402b03"/><lb ed="R098" n="0546a03"/>于诸谛理。顚倒推求。染慧为性。能障善见。招苦为 <lb ed="X" n="0402b04"/><lb ed="R098" n="0546a04"/>业。谓恶见者。多受苦故。此见行相。差别有五。虽同 <lb ed="X" n="0402b05"/><lb ed="R098" n="0546a05"/>染慧为性。以业用别故。开为五种。一萨迦耶见。谓 <lb ed="X" n="0402b06"/><lb ed="R098" n="0546a06"/>于五取蕴。执我我所。一切见趣所依为业。二边执 <lb ed="X" n="0402b07"/><lb ed="R098" n="0546a07"/>见。谓即于彼。随执断常。障处中行出離为业。三邪 <lb ed="X" n="0402b08"/><lb ed="R098" n="0546a08"/>见。谓谤因果作用实事为业。四见取。谓于诸见。及 <lb ed="X" n="0402b09"/><lb ed="R098" n="0546a09"/>所依蕴。执为最勝。能得淸净。一切鬥诤所依为业。 <lb ed="X" n="0402b10"/><lb ed="R098" n="0546a10"/>五戒禁取。谓于随顺诸见戒禁。及所依蕴。执为最 <lb ed="X" n="0402b11"/><lb ed="R098" n="0546a11"/>勝。能得淸净。无利勤苦。所依为业。上释根本三竟。 <lb ed="X" n="0402b12"/><lb ed="R098" n="0546a12"/>下释小随之十。云何为忿。依对现前不饶益境。愤 <lb ed="X" n="0402b13"/><lb ed="R098" n="0546a13"/>发为性。能障不忿。执仗为业。谓怀忿者。多发<g ref="#CB07862">暴</g>恶。 <lb ed="X" n="0402b14"/><lb ed="R098" n="0546a14"/>身表业故。此即嗔恚一分为体。離嗔无别忿相用 <lb ed="X" n="0402b15"/><lb ed="R098" n="0546a15"/>故。云何为恨。由忿为先。怀恶不捨。结怨为性。能障 <lb ed="X" n="0402b16"/><lb ed="R098" n="0546a16"/>不恨。热恼为业。谓结恨者。不能含忍。恒热恼故。此 <lb ed="X" n="0402b17"/><lb ed="R098" n="0546a17"/>亦嗔恚一分为体。離嗔无别恨相用故。云何为覆。 <lb ed="X" n="0402b18"/><lb ed="R098" n="0546a18"/>于自作罪。恐失利誉隐藏为性。能障不覆。悔恼为 <lb ed="X" n="0402b19"/><lb ed="R098" n="0546b01"/>业。谓覆罪者。後必悔恼。不安稳故。此即贪痴二分 <lb ed="X" n="0402b20"/><lb ed="R098" n="0546b02"/>为体。云何为恼。忿恨为先。追触暴热。很戾为性。能 <lb ed="X" n="0402b21"/><lb ed="R098" n="0546b03"/>障不恼。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402b2101" n="0402b2101"/><anchor xml:id="beg0402b2101" n="0402b2101"/><g ref="#CB01043">蜇</g><anchor xml:id="end0402b2101"/>螫为业。谓追往恶。触现违缘。心便很戾。 <lb ed="X" n="0402b22"/><lb ed="R098" n="0546b04"/>多发嚣暴。兇鄙粗言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402b2201" n="0402b2201"/><anchor xml:id="beg0402b2201" n="0402b2201"/><g ref="#CB01043">蜇</g><anchor xml:id="end0402b2201"/>螫他故。此亦嗔恚一分为 <lb ed="X" n="0402b23"/><lb ed="R098" n="0546b05"/>体。離嗔无别恼相用故。云何为嫉。殉自名利。不耐 <lb ed="X" n="0402b24"/><lb ed="R098" n="0546b06"/>他荣。妒嫉为性。能障不嫉。忧慼为业。谓嫉妒者。闻 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0402c" n="0402c"/> <lb ed="X" n="0402c01"/><lb ed="R098" n="0546b07"/>见他荣。深怀忧慼。不安稳故。此亦嗔恚一分为体。 <lb ed="X" n="0402c02"/><lb ed="R098" n="0546b08"/>離嗔无别嫉相用故。云何为悭。耽著财法。不能惠 <lb ed="X" n="0402c03"/><lb ed="R098" n="0546b09"/>捨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0301" n="0402c0301"/><anchor xml:id="beg0402c0301" n="0402c0301"/>秘<anchor xml:id="end0402c0301"/>吝为性。能障不悭。鄙畜为业。谓悭吝者。心多 <lb ed="X" n="0402c04"/><lb ed="R098" n="0546b10"/>鄙涩。蓄积财法。不能捨故。此即贪爱一分为体。離 <lb ed="X" n="0402c05"/><lb ed="R098" n="0546b11"/>贪无别悭相用故。云何为诳。为获利誉。矫现有德。 <lb ed="X" n="0402c06"/><lb ed="R098" n="0546b12"/>诡诈为性。能障不诳。邪命为业。谓矫诳者。心怀异 <lb ed="X" n="0402c07"/><lb ed="R098" n="0546b13"/>谋。多现不实。邪命事故。此贪痴一分为体。離二无 <lb ed="X" n="0402c08"/><lb ed="R098" n="0546b14"/>别诳相用故。云何为<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0801" n="0402c0801"/><anchor xml:id="beg0402c0801" n="0402c0801"/>谄<anchor xml:id="end0402c0801"/>。为罔他故。矫设异仪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0802" n="0402c0802"/><anchor xml:id="beg0402c0802" n="0402c0802"/>谄<anchor xml:id="end0402c0802"/>曲 <lb ed="X" n="0402c09"/><lb ed="R098" n="0546b15"/>为性。能障不<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0901" n="0402c0901"/><anchor xml:id="beg0402c0901" n="0402c0901"/>谄<anchor xml:id="end0402c0901"/>教诲为业。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0902" n="0402c0902"/><anchor xml:id="beg0402c0902" n="0402c0902"/>谄<anchor xml:id="end0402c0902"/>曲者。为罔冒他。曲 <lb ed="X" n="0402c10"/><lb ed="R098" n="0546b16"/>顺时宜。矫设方便。为取他意。或藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c1001" n="0402c1001"/><anchor xml:id="beg0402c1001" n="0402c1001"/>己<anchor xml:id="end0402c1001"/>失。不任师友 <lb ed="X" n="0402c11"/><lb ed="R098" n="0546b17"/>正教诲故。此亦贪痴一分为体。離二无别<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c1101" n="0402c1101"/><anchor xml:id="beg0402c1101" n="0402c1101"/>谄<anchor xml:id="end0402c1101"/>相用 <lb ed="X" n="0402c12"/><lb ed="R098" n="0546b18"/>故。云何为害。于诸有情。心无悲愍。损恼为性。能障 <lb ed="X" n="0402c13"/><lb ed="R098" n="0547a01"/>不害。逼恼为业。谓有害者。逼恼他故。此亦嗔恚一 <lb ed="X" n="0402c14"/><lb ed="R098" n="0547a02"/>分为体。離嗔无别害相用故。嗔害别相。准善应知。 <lb ed="X" n="0402c15"/><lb ed="R098" n="0547a03"/>云何为憍。于自盛事。深生染著。醉傲为性。能障不 <lb ed="X" n="0402c16"/><lb ed="R098" n="0547a04"/>憍。染依为业。谓憍醉者。生长一切杂染法故。此亦 <lb ed="X" n="0402c17"/><lb ed="R098" n="0547a05"/>贪爱一分为体。離贪无别憍相用故。上释小随竟。 <lb ed="X" n="0402c18"/><lb ed="R098" n="0547a06"/>下释不定。论曰。悔眠寻伺。于善染等。皆不定故。非 <lb ed="X" n="0402c19"/><lb ed="R098" n="0547a07"/>如触等。定遍心故。非如欲等。定遍地故。立不定名。 <lb ed="X" n="0402c20"/><lb ed="R098" n="0547a08"/>悔谓恶作。恶所作业。追悔为性。障止为业。此即于 <lb ed="X" n="0402c21"/><lb ed="R098" n="0547a09"/>果。假立因名。先恶所作业。後方追悔故。悔先不作 <lb ed="X" n="0402c22"/><lb ed="R098" n="0547a10"/>亦恶作摄。如追悔言。我先不作如是事业。是我。恶 <lb ed="X" n="0402c23"/><lb ed="R098" n="0547a11"/>作。眠谓睡眠。令身不自在。昧略为性。障观为业。谓 <lb ed="X" n="0402c24"/><lb ed="R098" n="0547a12"/>睡眠位。身不自在。心极暗劣。一门转故。昧简在定。 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0403a" n="0403a"/> <lb ed="X" n="0403a01"/><lb ed="R098" n="0547a13"/>略别寤时。令显睡眠。非无体用。寻谓寻求。令心匆 <lb ed="X" n="0403a02"/><lb ed="R098" n="0547a14"/>遽于意言境。粗转为性。伺谓伺察。令心忽遽于意 <lb ed="X" n="0403a03"/><lb ed="R098" n="0547a15"/>言境。细转为性。此二俱以安不安住身心分位所 <lb ed="X" n="0403a04"/><lb ed="R098" n="0547a16"/>依为业。幷用思慧一分为体。于意言境。不深推𢜬。 <lb ed="X" n="0403a05"/><lb ed="R098" n="0547a17"/>及深推𢜬。義类别故。若離思慧。寻伺二种。体类差 <lb ed="X" n="0403a06"/><lb ed="R098" n="0547a18"/>别。不可得故。何名意言境。曰。意所取境。多依名言。 <lb ed="X" n="0403a07"/><lb ed="R098" n="0547b01"/>故名意言境。悔眠寻伺。何假何实。曰。悔眠是实。寻 <lb ed="X" n="0403a08"/><lb ed="R098" n="0547b02"/>伺是假。何得为假。曰。幷用思慧一分为体。若令心 <lb ed="X" n="0403a09"/><lb ed="R098" n="0547b03"/>安。即是思分。令心不安。即是慧分。何以故。思者。徐 <lb ed="X" n="0403a10"/><lb ed="R098" n="0547b04"/>而细故。慧者。急而粗故。若如是者。令安。则用思无 <lb ed="X" n="0403a11"/><lb ed="R098" n="0547b05"/>慧。不安。用慧无思。何云幷用。曰。通照大师释。有兼 <lb ed="X" n="0403a12"/><lb ed="R098" n="0547b06"/>有正。若正用思。急慧随思。能令心安。若正用慧。徐 <lb ed="X" n="0403a13"/><lb ed="R098" n="0547b07"/>思随慧。令心不安。若如是说。不违幷用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a14"/><lb ed="R098" n="0547b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403a1401"><l>善恶临时别配之</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0403a15"/><lb ed="R098" n="0547b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403a1501">颂第六识。与五十一心所。随时逐境。遇善。则善心 <lb ed="X" n="0403a16"/><lb ed="R098" n="0547b10"/>所与之相应。遇不善。则不善心所与之相应。邪正 <lb ed="X" n="0403a17"/><lb ed="R098" n="0547b11"/>犁然。不相混滥。故曰别配之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a18"/><lb ed="R098" n="0547b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403a1801"><l>性界受三恒转易</l><l>根随信等总相连</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0403a19"/><lb ed="R098" n="0547b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403a1901">颂第六识。于性界受。三种类中。恒常转变改易。则 <lb ed="X" n="0403a20"/><lb ed="R098" n="0547b14"/>诸心所随之。故曰相连。性。即善等三性。界。即欲等 <lb ed="X" n="0403a21"/><lb ed="R098" n="0547b15"/>三界。受。即苦等三受。唯识论云。此六转识。易脱不 <lb ed="X" n="0403a22"/><lb ed="R098" n="0547b16"/>定。故皆容与三受相应。皆领顺违非二相故。领顺 <lb ed="X" n="0403a23"/><lb ed="R098" n="0547b17"/>境相。适悦身心。说名乐受。领违境相。逼迫身心。说 <lb ed="X" n="0403a24"/><lb ed="R098" n="0547b18"/>名苦受。领中容境。于身于心。非逼非悦。名不苦不 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0403b" n="0403b"/> <lb ed="X" n="0403b01"/><lb ed="R098" n="0548a01"/>乐受。或名五受。以苦分忧。乐分喜故。故论复云。三 <lb ed="X" n="0403b02"/><lb ed="R098" n="0548a02"/>中苦乐各分二者。逼悦身心。相各异故。由无分别。 <lb ed="X" n="0403b03"/><lb ed="R098" n="0548a03"/>有分别故。尤重轻微。有差别故。不苦不乐不分二 <lb ed="X" n="0403b04"/><lb ed="R098" n="0548a04"/>者。非逼非悦。相无异故。无分别故。平等转故。即此 <lb ed="X" n="0403b05"/><lb ed="R098" n="0548a05"/>五受。于八种识。有分有全。七八二识。唯是捨受。任 <lb ed="X" n="0403b06"/><lb ed="R098" n="0548a06"/>运缘境。无馀四受。前五转识。唯苦乐捨三受相应。 <lb ed="X" n="0403b07"/><lb ed="R098" n="0548a07"/>唯识论云。如是三受。或各分二。五识相应。说名身 <lb ed="X" n="0403b08"/><lb ed="R098" n="0548a08"/>受。意识相应。说名心受。前五章中。阙三受義。故此 <lb ed="X" n="0403b09"/><lb ed="R098" n="0548a09"/>明焉。第六意识。二师说异。一言无苦唯四受俱。一 <lb ed="X" n="0403b10"/><lb ed="R098" n="0548a10"/>言有苦。通五受故。论中廣辨。意识必与五受相应。 <lb ed="X" n="0403b11"/><lb ed="R098" n="0548a11"/>颂言根者。即根本惑。随。即随惑。信。即善位十一数 <lb ed="X" n="0403b12"/><lb ed="R098" n="0548a12"/>中一法。等者。等馀十法。及遍。行。别境。不定。诸所。谓 <lb ed="X" n="0403b13"/><lb ed="R098" n="0548a13"/>此染净诸心所法。相连意识。于性界受三。恒常转 <lb ed="X" n="0403b14"/><lb ed="R098" n="0548a14"/>易耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b15"/><lb ed="R098" n="0548a15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403b1501"><l>动身发语独为最</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0403b16"/><lb ed="R098" n="0548a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403b1601">颂第六识。行相最勝。以具三种思故。一审虑思。谓 <lb ed="X" n="0403b17"/><lb ed="R098" n="0548a17"/>筹量时。无造作故。二决定思。意既决定。有所作故。 <lb ed="X" n="0403b18"/><lb ed="R098" n="0548a18"/>三动发思。动谓动身。发谓发语。动身之思。名为身 <lb ed="X" n="0403b19"/><lb ed="R098" n="0548b01"/>业。发语之思。名为语业。思即是业。故动发思。为身 <lb ed="X" n="0403b20"/><lb ed="R098" n="0548b02"/>语业。则前二思。是意业故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b21"/><lb ed="R098" n="0548b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403b2101"><l>引满能招业力牵</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0403b22"/><lb ed="R098" n="0548b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403b2201">颂上三业。能招引满二果。能招第八。引异熟果。名 <lb ed="X" n="0403b23"/><lb ed="R098" n="0548b05"/>为引业。能招前六。满异熟果。名为满业。谓之牵者。 <lb ed="X" n="0403b24"/><lb ed="R098" n="0548b06"/>如与善位十一相应。则为善业牵而之人天。与根 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0403c" n="0403c"/> <lb ed="X" n="0403c01"/><lb ed="R098" n="0548b07"/>随位染所相应。则为恶业牵而之三涂。或一生行 <lb ed="X" n="0403c02"/><lb ed="R098" n="0548b08"/>恶。临终善心猛盛。即为强业牵而生善处。或此世 <lb ed="X" n="0403c03"/><lb ed="R098" n="0548b09"/>虽行善。先世恶业熟故。即为熟业牵而生恶处。如 <lb ed="X" n="0403c04"/><lb ed="R098" n="0548b10"/>影随形。故曰牵也。以业力勝。能牵引故。名为引业。 <lb ed="X" n="0403c05"/><lb ed="R098" n="0548b11"/>圆总果故。名为满业。如画师资。作模塡彩。俱舍论 <lb ed="X" n="0403c06"/><lb ed="R098" n="0548b12"/>云。一业引一果。多业能圆满。复有四句。一业引一 <lb ed="X" n="0403c07"/><lb ed="R098" n="0548b13"/>果。一业引多果。多业引一果。多业引多果。皆以始 <lb ed="X" n="0403c08"/><lb ed="R098" n="0548b14"/>起为引。究竟为满。然其引业能造之思。要是第六 <lb ed="X" n="0403c09"/><lb ed="R098" n="0548b15"/>意识所起。若其满业能造之思。从五识起。然五无 <lb ed="X" n="0403c10"/><lb ed="R098" n="0548b16"/>执。不能造业。虽造满业。亦非自能。但由意引。方能 <lb ed="X" n="0403c11"/><lb ed="R098" n="0548b17"/>造故。以五亦具善恶性故。七八二识。皆不能造。无 <lb ed="X" n="0403c12"/><lb ed="R098" n="0548b18"/>记性故。若论八识招业成果。唯是第八。无记性故。 <lb ed="X" n="0403c13"/><lb ed="R098" n="0549a01"/>前六一分。亦无记故。若非业招。唯是第七。有覆性 <lb ed="X" n="0403c14"/><lb ed="R098" n="0549a02"/>故。前六亦一分。善不善性故。有漏章竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c15"/><lb ed="R098" n="0549a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403c1501"><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0403c16"/><lb ed="R098" n="0549a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403c1601">颂第六识。下品转智義。以我法执。各有二种。一者 <lb ed="X" n="0403c17"/><lb ed="R098" n="0549a05"/>俱生。二者分别。俱生我法。从无始来。虚妄熏习。内 <lb ed="X" n="0403c18"/><lb ed="R098" n="0549a06"/>因力故。恒与身俱。不待邪教。及邪分别。任运而转。 <lb ed="X" n="0403c19"/><lb ed="R098" n="0549a07"/>故名俱生。此复二种。一常相续。在第七识。缘第八 <lb ed="X" n="0403c20"/><lb ed="R098" n="0549a08"/>识。起自心相。执实我法。二有间断。在第六识。缘识 <lb ed="X" n="0403c21"/><lb ed="R098" n="0549a09"/>所识。蕴处界相。或总或别。起自心相。执实我法。此 <lb ed="X" n="0403c22"/><lb ed="R098" n="0549a10"/>二俱生。细故难断。後十地中。数数修习。勝二空观。 <lb ed="X" n="0403c23"/><lb ed="R098" n="0549a11"/>方能除灭。分别我法。亦由现在外缘力故。非与身 <lb ed="X" n="0403c24"/><lb ed="R098" n="0549a12"/>俱。要待邪教。及邪分别。然後方起。故名分别。唯在 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0404a" n="0404a"/> <lb ed="X" n="0404a01"/><lb ed="R098" n="0549a13"/>第六意识中有。此亦二种。一缘邪教所说蕴处界 <lb ed="X" n="0404a02"/><lb ed="R098" n="0549a14"/>相。起自心相。分别计度。执实我法。二缘邪教所说 <lb ed="X" n="0404a03"/><lb ed="R098" n="0549a15"/>自性等相。起自心相。分别计度。执实我法。此二我 <lb ed="X" n="0404a04"/><lb ed="R098" n="0549a16"/>法。粗故易断。入初地时。观一切法。二空真如。即能 <lb ed="X" n="0404a05"/><lb ed="R098" n="0549a17"/>除灭。颂言欢喜。即初地故。何名发起。曰。初转智故。 <lb ed="X" n="0404a06"/><lb ed="R098" n="0549a18"/>以第六识。三品转智。初地下品转。八地中品转。等 <lb ed="X" n="0404a07"/><lb ed="R098" n="0549b01"/>觉上品转。以真见道。唯断分别我法二执。名下品 <lb ed="X" n="0404a08"/><lb ed="R098" n="0549b02"/>转。何名初心。曰。以一地中。有三种心。谓入。住。出。初 <lb ed="X" n="0404a09"/><lb ed="R098" n="0549b03"/>入地时。名初心耳。缠。即现行。眠。即种子。以登地时。 <lb ed="X" n="0404a10"/><lb ed="R098" n="0549b04"/>俱生种现。未纯伏灭。故云犹自现缠眠耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a11"/><lb ed="R098" n="0549b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404a1101"><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0404a12"/><lb ed="R098" n="0549b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0404a1201">颂第六识。中品上品转智義。远行地。第七地也。後 <lb ed="X" n="0404a13"/><lb ed="R098" n="0549b07"/>字即後三地至等觉也。谓登八地。中品转智。犹未 <lb ed="X" n="0404a14"/><lb ed="R098" n="0549b08"/>最极。直至等觉。最上品转。故曰圆明。问。断分别惑。 <lb ed="X" n="0404a15"/><lb ed="R098" n="0549b09"/>初证二空。居然下品。断俱生惑。应唯上品。何有中 <lb ed="X" n="0404a16"/><lb ed="R098" n="0549b10"/>品。曰。俱生我法。二障别故。登初地时。俱生我执。虽 <lb ed="X" n="0404a17"/><lb ed="R098" n="0549b11"/>曰顿伏。俱生法执。于十地中。渐伏渐断。未纯无漏。 <lb ed="X" n="0404a18"/><lb ed="R098" n="0549b12"/>而烦恼障。亦间有漏。故前七地。诸菩萨等。于度生 <lb ed="X" n="0404a19"/><lb ed="R098" n="0549b13"/>时。亦故意起。我执烦恼。名有功用。得登八地。藏识 <lb ed="X" n="0404a20"/><lb ed="R098" n="0549b14"/>既捨。我执永伏。名无功用。法执犹存。唯中品转。唯 <lb ed="X" n="0404a21"/><lb ed="R098" n="0549b15"/>识论云。妙观察智。相应心品。生空观品。二乘见位。 <lb ed="X" n="0404a22"/><lb ed="R098" n="0549b16"/>亦得初起。此後辗转。至无学位。或至菩萨解行地 <lb ed="X" n="0404a23"/><lb ed="R098" n="0549b17"/>终<note place="inline">即下品转</note>。或至上位。若非有漏<note place="inline">即中品转</note>。或无心时。皆容 <lb ed="X" n="0404a24"/><lb ed="R098" n="0549b18"/>现起<note place="inline">结显因中转義。故名皆容</note>。法空观品。菩萨见位。方得初起 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0404b" n="0404b"/> <lb ed="X" n="0404b01"/><lb ed="R098" n="0550a01"/><note place="inline">即下品转</note>。此後辗转。乃至上位。若非有漏<note place="inline">即中品转</note>。生空智 <lb ed="X" n="0404b02"/><lb ed="R098" n="0550a02"/>果。或无心时。皆容现起<note place="inline">结显因中转義。故云皆容</note>。何名上品转 <lb ed="X" n="0404b03"/><lb ed="R098" n="0550a03"/>耶。曰。究竟位中。诸漏永尽。非漏随增。性净圆明。名 <lb ed="X" n="0404b04"/><lb ed="R098" n="0550a04"/>上品转。第六识章竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0404b05"/><lb ed="R098" n="0550a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第七识颂</cb:mulu><head>〇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0404001" n="0404001"/>第七识颂</head> <lb ed="X" n="0404b06"/><lb ed="R098" n="0550a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404b0601"><l>带质有覆通情本</l><l>随缘执我量为非</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0404b07"/><lb ed="R098" n="0550a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0404b0701">颂第七识。于三境中。唯带质境。于四性中。有覆无 <lb ed="X" n="0404b08"/><lb ed="R098" n="0550a08"/>记。于三量中。唯非量耳。言带质境者。以心缘心故。 <lb ed="X" n="0404b09"/><lb ed="R098" n="0550a09"/>中间相分。从两头生。连带生起。通情本者。释带质 <lb ed="X" n="0404b10"/><lb ed="R098" n="0550a10"/>境。第七见分。是能缘心。恒起执故。故名为情。第八 <lb ed="X" n="0404b11"/><lb ed="R098" n="0550a11"/>见分。是所缘境。为本质故。故名为本。中间相分。从 <lb ed="X" n="0404b12"/><lb ed="R098" n="0550a12"/>两头生。故名为通。能缘之心变起相分。似本质故。 <lb ed="X" n="0404b13"/><lb ed="R098" n="0550a13"/>名为带质。此意相应。四烦恼等。是染法故。障碍圣 <lb ed="X" n="0404b14"/><lb ed="R098" n="0550a14"/>道。隐蔽真心。故名有覆。非善不善。故名无记。何名 <lb ed="X" n="0404b15"/><lb ed="R098" n="0550a15"/>何義。名曰烦恼。曰。一者我痴。谓即无明。愚于我相。 <lb ed="X" n="0404b16"/><lb ed="R098" n="0550a16"/>迷无我故。二者我见。谓即我执。于非我法。妄执我 <lb ed="X" n="0404b17"/><lb ed="R098" n="0550a17"/>故。三者我慢。谓即倨傲。恃所执我。心高擧故。四者 <lb ed="X" n="0404b18"/><lb ed="R098" n="0550a18"/>我爱。谓即我贪。于所执我。深耽著故。以具四惑。随 <lb ed="X" n="0404b19"/><lb ed="R098" n="0550b01"/>缘第八见分当情。执之为我。第八见分。为本质故。 <lb ed="X" n="0404b20"/><lb ed="R098" n="0550b02"/>本非是我。妄执为我。不称本质。中间相分。两头变 <lb ed="X" n="0404b21"/><lb ed="R098" n="0550b03"/>起。本非是我。妄执为我。不称相分。两不称境。故名 <lb ed="X" n="0404b22"/><lb ed="R098" n="0550b04"/>非量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b23"/><lb ed="R098" n="0550b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404b2301"><l>八大遍行别境慧</l><l>贪痴我见慢相随</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0404b24"/><lb ed="R098" n="0550b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0404b2401">颂第七识相应心所。唯大随八。遍行五。别境五中 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0404c" n="0404c"/> <lb ed="X" n="0404c01"/><lb ed="R098" n="0550b07"/>之慧。根本惑中贪痴见慢。共十八所也。问。唯识论 <lb ed="X" n="0404c02"/><lb ed="R098" n="0550b08"/>云。有義此意心所唯九。前四後五。合为九故。何与 <lb ed="X" n="0404c03"/><lb ed="R098" n="0550b09"/>八大。及慧俱耶。曰。若无昏沉。应不定有无堪任性。 <lb ed="X" n="0404c04"/><lb ed="R098" n="0550b10"/>掉擧若无。应无嚣动。便如善等。非染汚位。若染心 <lb ed="X" n="0404c05"/><lb ed="R098" n="0550b11"/>中。无散乱者。应非流荡非染汚心。若无失念。不正 <lb ed="X" n="0404c06"/><lb ed="R098" n="0550b12"/>知者。如何能起烦恼现前。若无不信。懈怠。放逸。如 <lb ed="X" n="0404c07"/><lb ed="R098" n="0550b13"/>何论说此三心所。染心相应。故染汚心。决定皆与 <lb ed="X" n="0404c08"/><lb ed="R098" n="0550b14"/>八随烦恼相应而生。慧与我见为体性故。故亦宜 <lb ed="X" n="0404c09"/><lb ed="R098" n="0550b15"/>有。问。根本六中开见成十此何唯四。曰。有我见故。 <lb ed="X" n="0404c10"/><lb ed="R098" n="0550b16"/>馀见不生。由见审决。疑无容起。爱著我故。嗔不得 <lb ed="X" n="0404c11"/><lb ed="R098" n="0550b17"/>生。故此识俱。烦恼唯四。何缘此识。无馀心所。谓欲。 <lb ed="X" n="0404c12"/><lb ed="R098" n="0550b18"/>希望未遂合事。此识任运。缘遂合境。无所希望。故 <lb ed="X" n="0404c13"/><lb ed="R098" n="0551a01"/>无有欲。勝解。印持曾未定境。此识无始。恒缘定事。 <lb ed="X" n="0404c14"/><lb ed="R098" n="0551a02"/>经所印持。故无勝解。念。唯记忆曾所习事。此识恒 <lb ed="X" n="0404c15"/><lb ed="R098" n="0551a03"/>缘现所受境。无所记忆。故无有念。定。唯繫心专注 <lb ed="X" n="0404c16"/><lb ed="R098" n="0551a04"/>一境。此识任运。刹那别缘。既不专一。故无有定。善 <lb ed="X" n="0404c17"/><lb ed="R098" n="0551a05"/>是净故。非此识俱。又忿等十。行相粗动。此识审细。 <lb ed="X" n="0404c18"/><lb ed="R098" n="0551a06"/>故非彼俱。无惭无愧。唯是不善。此无记故。非彼相 <lb ed="X" n="0404c19"/><lb ed="R098" n="0551a07"/>想。恶作。追悔先所造业。此识任运。恒缘现境。非悔 <lb ed="X" n="0404c20"/><lb ed="R098" n="0551a08"/>先业。故无恶作。睡眠。必依身心重昧。外众缘力。有 <lb ed="X" n="0404c21"/><lb ed="R098" n="0551a09"/>时暂起。此识无始一类内执。不假外缘。故彼非有。 <lb ed="X" n="0404c22"/><lb ed="R098" n="0551a10"/>寻伺。俱依外门而转。浅深推𢜬。粗细发言。此识唯 <lb ed="X" n="0404c23"/><lb ed="R098" n="0551a11"/>依内门而转。一类执我。故非彼俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c24"/><lb ed="R098" n="0551a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404c2401"><l>恒审思量我相随</l><l>有情日夜镇昏迷</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0405a" n="0405a"/> <lb ed="X" n="0405a01"/><lb ed="R098" n="0551a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405a0101">颂第七识。自性行相。皆是思量。故恒相随第八见 <lb ed="X" n="0405a02"/><lb ed="R098" n="0551a14"/>分。执之为我。论云。思量为性相者。双显此识。自性 <lb ed="X" n="0405a03"/><lb ed="R098" n="0551a15"/>行相。意以思量为自性故。即复用彼为行相故。由 <lb ed="X" n="0405a04"/><lb ed="R098" n="0551a16"/>斯兼释所立别名。能审思量。名末那故。未转依位。 <lb ed="X" n="0405a05"/><lb ed="R098" n="0551a17"/>恒审思量所执我相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0405a0501" n="0405a0501"/><anchor xml:id="beg0405a0501" n="0405a0501"/>已<anchor xml:id="end0405a0501"/>转依位。亦审思量无我相 <lb ed="X" n="0405a06"/><lb ed="R098" n="0551a18"/>故。恒之与审。于八识中。四句分别。一恒而非审。谓 <lb ed="X" n="0405a07"/><lb ed="R098" n="0551b01"/>第八识。彼不执我。无间断故。二审而非恒。谓第六 <lb ed="X" n="0405a08"/><lb ed="R098" n="0551b02"/>识。以彼执我。有间断故。三亦恒亦审。即第七识。此 <lb ed="X" n="0405a09"/><lb ed="R098" n="0551b03"/>能执我。无间断故。四非恒非审。谓前五识。彼不执 <lb ed="X" n="0405a10"/><lb ed="R098" n="0551b04"/>我。有间断故。故护法云。五八无法亦无人。六七二 <lb ed="X" n="0405a11"/><lb ed="R098" n="0551b05"/>识甚均平。五八无执。六七有执。是均平義。五八一 <lb ed="X" n="0405a12"/><lb ed="R098" n="0551b06"/>恒一非恒。六七一恒一非恒。亦是均平也。有情日 <lb ed="X" n="0405a13"/><lb ed="R098" n="0551b07"/>夜镇昏迷者。镇。安也。谓第七识。恒执我故。则令有 <lb ed="X" n="0405a14"/><lb ed="R098" n="0551b08"/>情。恒处长夜。安于昏迷。而不自觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a15"/><lb ed="R098" n="0551b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405a1501"><l>四惑八大相应起</l><l>六转呼为染净依</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0405a16"/><lb ed="R098" n="0551b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405a1601">牒前染所与识相应。故令有情日夜昏迷。障真義 <lb ed="X" n="0405a17"/><lb ed="R098" n="0551b11"/>智。蔽圣慧眼。其由烦恼为害耳。六转呼为染净依 <lb ed="X" n="0405a18"/><lb ed="R098" n="0551b12"/>者。转。谓转易。有转变故。故前七识。通名转识。依谓 <lb ed="X" n="0405a19"/><lb ed="R098" n="0551b13"/>所依。即是根義。亦是缘義。故第六识。染净位中。必 <lb ed="X" n="0405a20"/><lb ed="R098" n="0551b14"/>以第七为所依根。若前五识。染净位中。依意转故。 <lb ed="X" n="0405a21"/><lb ed="R098" n="0551b15"/>显扬论云。末那恒与四惑相应。或翻相应恃擧为 <lb ed="X" n="0405a22"/><lb ed="R098" n="0551b16"/>行。成平等行。应知此意。通染不染。故颂中言。染净 <lb ed="X" n="0405a23"/><lb ed="R098" n="0551b17"/>依也。有漏章竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a24"/><lb ed="R098" n="0551b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405a2401"><l>极喜初心平等性</l><l>无功用行我恒摧</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0405b" n="0405b"/> <lb ed="X" n="0405b01"/><lb ed="R098" n="0552a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405b0101">颂第七识。下品中品转智義。谓末那识。初地初心。 <lb ed="X" n="0405b02"/><lb ed="R098" n="0552a02"/>转成无漏。相应心品。亦转无漏平等性智。由第六 <lb ed="X" n="0405b03"/><lb ed="R098" n="0552a03"/>入双空观故。问。第七转智。何由第六入双空观。曰。 <lb ed="X" n="0405b04"/><lb ed="R098" n="0552a04"/>第七唯俱生。无分别惑故。以无分别。于缘境时。唯 <lb ed="X" n="0405b05"/><lb ed="R098" n="0552a05"/>任运转。无力断惑。故登地时。自不能转。由第六识。 <lb ed="X" n="0405b06"/><lb ed="R098" n="0552a06"/>入生空观。碍此第七。我执不生。法执犹存。故有颂 <lb ed="X" n="0405b07"/><lb ed="R098" n="0552a07"/>云。单执末那居种位。平等性智不现前。由第六入 <lb ed="X" n="0405b08"/><lb ed="R098" n="0552a08"/>生法二空观故。碍此第七我法二执不起。故有颂 <lb ed="X" n="0405b09"/><lb ed="R098" n="0552a09"/>云。双执末那归种位。平等性智方现前。居者居住。 <lb ed="X" n="0405b10"/><lb ed="R098" n="0552a10"/>归者归藏。虽碍我执。居住种位。法执犹在。故智不 <lb ed="X" n="0405b11"/><lb ed="R098" n="0552a11"/>前。二种归藏。现行永伏。智得转也。此即第七无力 <lb ed="X" n="0405b12"/><lb ed="R098" n="0552a12"/>断惑。由第六识断分别惑。转二空智。第七仗之。得 <lb ed="X" n="0405b13"/><lb ed="R098" n="0552a13"/>下品转。复有颂云。分别二障极喜无。六七俱生地 <lb ed="X" n="0405b14"/><lb ed="R098" n="0552a14"/>地除。第七修道除种现。金刚道後总皆无。修道即 <lb ed="X" n="0405b15"/><lb ed="R098" n="0552a15"/>第八地。以八地中。无功用。行。方为真修实断。故我 <lb ed="X" n="0405b16"/><lb ed="R098" n="0552a16"/>恒摧。法执犹间。以有种故。故唯中品转也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405b17"/><lb ed="R098" n="0552a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405b1701"><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0405b18"/><lb ed="R098" n="0552a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405b1801">颂第七识。上品转智義。以前初地。下品转智。我法 <lb ed="X" n="0405b19"/><lb ed="R098" n="0552b01"/>二执。俱间起故。无功用行。名中品转。但我恒摧。法 <lb ed="X" n="0405b20"/><lb ed="R098" n="0552b02"/>犹间故。皆非最极。直至<persName>如来</persName>究竟位中。烦恼所知。 <lb ed="X" n="0405b21"/><lb ed="R098" n="0552b03"/>种现俱尽。平等性智。方得圆满。名上品转。所被之 <lb ed="X" n="0405b22"/><lb ed="R098" n="0552b04"/>機。機者。会也。啐<g ref="#CB10437">啄</g>同时。名为機会。他受用身。谓诸 <lb ed="X" n="0405b23"/><lb ed="R098" n="0552b05"/><persName>如来</persName>。由平等智。示现微妙净功德身居纯净土。为 <lb ed="X" n="0405b24"/><lb ed="R098" n="0552b06"/>住十地诸菩萨众。现大神通。转正法轮。决众疑网。 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0405c" n="0405c"/> <lb ed="X" n="0405c01"/><lb ed="R098" n="0552b07"/>令彼受用。大乘法乐。他受用身。即能被之<persName>佛</persName>。十地 <lb ed="X" n="0405c02"/><lb ed="R098" n="0552b08"/>菩萨。乃所被之機也。第七识章竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0405c03"/><lb ed="R098" n="0552b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第八识颂</cb:mulu><head>〇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0405001" n="0405001"/>第八识颂</head> <lb ed="X" n="0405c04"/><lb ed="R098" n="0552b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405c0401"><l>性唯无覆五遍行</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0405c05"/><lb ed="R098" n="0552b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405c0501">颂第八识。于四性中。唯是无覆无记性故。以其不 <lb ed="X" n="0405c06"/><lb ed="R098" n="0552b12"/>与烦恼俱故。名为无覆。性是平等无违拒故。名为 <lb ed="X" n="0405c07"/><lb ed="R098" n="0552b13"/>无记。唯识论云。何赖耶识。无始时来。乃至未转。于 <lb ed="X" n="0405c08"/><lb ed="R098" n="0552b14"/>一切位。恒与此五心所相应。谓触。作意。受。想。与思。 <lb ed="X" n="0405c09"/><lb ed="R098" n="0552b15"/>俱是遍行心所摄故。论云。如何此识。非别境等。心 <lb ed="X" n="0405c10"/><lb ed="R098" n="0552b16"/>所相应。曰。互相违故。谓欲。希望所乐事转。此识任 <lb ed="X" n="0405c11"/><lb ed="R098" n="0552b17"/>业。无所希望。勝解。印持决定事转。此识瞢昧。无所 <lb ed="X" n="0405c12"/><lb ed="R098" n="0552b18"/>印持。念。唯明记曾习事转。此识昧劣。不能明记。定。 <lb ed="X" n="0405c13"/><lb ed="R098" n="0553a01"/>能令心专注一境。此识任运刹那别缘。慧。唯拣择 <lb ed="X" n="0405c14"/><lb ed="R098" n="0553a02"/>得等事转。此识微劣不能拣择。故此不与别境相 <lb ed="X" n="0405c15"/><lb ed="R098" n="0553a03"/>应。此识唯是异熟性故。善染汚等。亦不相应。恶作 <lb ed="X" n="0405c16"/><lb ed="R098" n="0553a04"/>等四。无记性者。有间断故。定非异熟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405c17"/><lb ed="R098" n="0553a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405c1701"><l>界地随他业力生</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0405c18"/><lb ed="R098" n="0553a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405c1801">颂第八识。随诸善恶业力。引于三界九地。五趣之 <lb ed="X" n="0405c19"/><lb ed="R098" n="0553a07"/>中。受真异熟。为总报主。以与前七。色心等法。为依 <lb ed="X" n="0405c20"/><lb ed="R098" n="0553a08"/>止故。以彼能为趣生体故。何偏为体。曰。具四義故。 <lb ed="X" n="0405c21"/><lb ed="R098" n="0553a09"/>一谓实有。二恒。三遍。四谓无杂。故能为体。八识之 <lb ed="X" n="0405c22"/><lb ed="R098" n="0553a10"/>中。唯第八识。全业招果。自唯无记。招他业故。前六 <lb ed="X" n="0405c23"/><lb ed="R098" n="0553a11"/>一分。亦无记故。唯第七识。全非业招。自是有覆。非 <lb ed="X" n="0405c24"/><lb ed="R098" n="0553a12"/>他业故。前六一分。善恶业故。无记之法。如彼漧土。 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0406a" n="0406a"/> <lb ed="X" n="0406a01"/><lb ed="R098" n="0553a13"/>不能相握。自成一聚。故须直用。善恶业力。如水胶 <lb ed="X" n="0406a02"/><lb ed="R098" n="0553a14"/>等。和彼漧土无记之法。令成器聚。若善恶法。如木 <lb ed="X" n="0406a03"/><lb ed="R098" n="0553a15"/>石等。自成器聚。不假他力。故非业招。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0406a04"/><lb ed="R098" n="0553a16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0406a0401"><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主诤</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0406a05"/><lb ed="R098" n="0553a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0406a0501">颂言二乘。简非大乘。谓第八识。行相微隐。浅智难 <lb ed="X" n="0406a06"/><lb ed="R098" n="0553a18"/>知。故曰不了。不信有此第八识体。曰迷。唯以第六 <lb ed="X" n="0406a07"/><lb ed="R098" n="0553b01"/>受熏持种。曰执。唯识论云。云何应知。此第八识。離 <lb ed="X" n="0406a08"/><lb ed="R098" n="0553b02"/>眼等识。有别自体。问也。圣教正理。为定量故。答也。 <lb ed="X" n="0406a09"/><lb ed="R098" n="0553b03"/>是故论主。廣引三经四颂。四教十理。证有此识。云 <lb ed="X" n="0406a10"/><lb ed="R098" n="0553b04"/>何圣教。若阿毘达摩经。解深密经。幷楞伽经。此大 <lb ed="X" n="0406a11"/><lb ed="R098" n="0553b05"/>乘三。若大众部。阿笈摩经。上座部。分别论。化地部。 <lb ed="X" n="0406a12"/><lb ed="R098" n="0553b06"/>说一切有部。增益经。此小乘四教。云何正理。十证 <lb ed="X" n="0406a13"/><lb ed="R098" n="0553b07"/>颂曰。持种异熟心。趣生有受识。生死缘依食。灭定 <lb ed="X" n="0406a14"/><lb ed="R098" n="0553b08"/>心染净。此颂具含十理。一持种心。二异熟心。三趣 <lb ed="X" n="0406a15"/><lb ed="R098" n="0553b09"/>生体。四有执受。五寿暖识。六生死时。七缘起依。八 <lb ed="X" n="0406a16"/><lb ed="R098" n="0553b10"/>识食体。九灭定心。十染净心。先引圣教。若大乘阿 <lb ed="X" n="0406a17"/><lb ed="R098" n="0553b11"/>毘达摩经云。无始时来界。一切法等依。由此有诸 <lb ed="X" n="0406a18"/><lb ed="R098" n="0553b12"/>趣。及涅槃证得。颂第八识。自性微隐。故以作用而 <lb ed="X" n="0406a19"/><lb ed="R098" n="0553b13"/>显示之。颂中初半。显第八识为因缘用。後半。显与 <lb ed="X" n="0406a20"/><lb ed="R098" n="0553b14"/>流转还灭作依持用。界是因義。即种子识。无始时 <lb ed="X" n="0406a21"/><lb ed="R098" n="0553b15"/>来。辗转相续。亲生诸法。故名为因。依是缘義。即执 <lb ed="X" n="0406a22"/><lb ed="R098" n="0553b16"/>持识。无始时来。与一切法。等为依止。故名为缘。谓 <lb ed="X" n="0406a23"/><lb ed="R098" n="0553b17"/>能执持。诸种子故。与现行法。为所依止。由此有诸 <lb ed="X" n="0406a24"/><lb ed="R098" n="0553b18"/>趣者。由有此识。执持一切顺流转法。令诸有情。流 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0406b" n="0406b"/> <lb ed="X" n="0406b01"/><lb ed="R098" n="0554a01"/>转生死。虽惑业法。皆是流转。而趣是果。勝故偏说。 <lb ed="X" n="0406b02"/><lb ed="R098" n="0554a02"/>或诸趣言。通能所趣。诸趣资具。亦得趣名。诸惑业 <lb ed="X" n="0406b03"/><lb ed="R098" n="0554a03"/>生。皆依此识。是与流转作依持用。及涅槃证得者 <lb ed="X" n="0406b04"/><lb ed="R098" n="0554a04"/>由有此识。执持一切顺还灭法。令修行者证得涅 <lb ed="X" n="0406b05"/><lb ed="R098" n="0554a05"/>槃。此中<anchor xml:id="nkr_note_add_0406b0501" n="0406b0501"/><anchor xml:id="beg0406b0501" n="0406b0501"/>但<anchor xml:id="end0406b0501"/>说能证得道。涅槃不依此识有故。或说 <lb ed="X" n="0406b06"/><lb ed="R098" n="0554a06"/>所证。是修行者。正所求故。或此双说。俱是还灭品 <lb ed="X" n="0406b07"/><lb ed="R098" n="0554a07"/>类摄故。今此颂中。诸所说義。離第八识。皆不得有。 <lb ed="X" n="0406b08"/><lb ed="R098" n="0554a08"/>即彼经中。复说颂云。由摄藏诸法。一切种子识。故 <lb ed="X" n="0406b09"/><lb ed="R098" n="0554a09"/>名阿赖耶。勝者我开示。由此本识。具诸种子。故能 <lb ed="X" n="0406b10"/><lb ed="R098" n="0554a10"/>摄藏。诸杂染法。依斯建立。阿赖耶名。<anchor xml:id="nkr_note_add_0406b1001" n="0406b1001"/><anchor xml:id="beg0406b1001" n="0406b1001"/>已<anchor xml:id="end0406b1001"/>入见道诸 <lb ed="X" n="0406b11"/><lb ed="R098" n="0554a11"/>菩萨众。得真现观。名为勝者。彼能证解阿赖耶识。 <lb ed="X" n="0406b12"/><lb ed="R098" n="0554a12"/>故我<persName>世尊</persName>。正为开示。解深密经云。阿陀那识甚深 <lb ed="X" n="0406b13"/><lb ed="R098" n="0554a13"/>细。一切种子如瀑流。我于凡愚不开演。恐彼分别 <lb ed="X" n="0406b14"/><lb ed="R098" n="0554a14"/>执为我。梵语阿陀那。此云执持。以能执持诸法种 <lb ed="X" n="0406b15"/><lb ed="R098" n="0554a15"/>子。及能执受色根依处。亦能执取结生相续<note place="inline">结生即投 <lb ed="X" n="0406b16"/><lb ed="R098" n="0554a16"/>胎时</note>。故说此识。名阿陀那。无性有情不能穷底故曰 <lb ed="X" n="0406b17"/><lb ed="R098" n="0554a17"/>甚深。趣寂种姓不能通达。故曰甚细。是一切法真 <lb ed="X" n="0406b18"/><lb ed="R098" n="0554a18"/>实种子。缘击便生转识波浪。恒无间断。犹如瀑流。 <lb ed="X" n="0406b19"/><lb ed="R098" n="0554b01"/>凡即无性。愚即趣寂。恐彼于此。起分别执。堕诸恶 <lb ed="X" n="0406b20"/><lb ed="R098" n="0554b02"/>趣。障生圣道。故我<persName>世尊</persName>。不为开演。唯第八识。有如 <lb ed="X" n="0406b21"/><lb ed="R098" n="0554b03"/>是義。入楞伽经。亦作是说。如海遇风缘。起种种波 <lb ed="X" n="0406b22"/><lb ed="R098" n="0554b04"/>浪。现前作用转。无有间断时<note place="inline">此颂喩也</note>。藏识海亦然。境 <lb ed="X" n="0406b23"/><lb ed="R098" n="0554b05"/>界风所击。恒起诸识浪。现前作用转<note place="inline">此颂法也</note>。眼等诸 <lb ed="X" n="0406b24"/><lb ed="R098" n="0554b06"/>识。无如大海恒相续转。起诸识浪。故知别有。第八 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0406c" n="0406c"/> <lb ed="X" n="0406c01"/><lb ed="R098" n="0554b07"/>识性。<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c0101" n="0406c0101"/><anchor xml:id="beg0406c0101" n="0406c0101"/>已<anchor xml:id="end0406c0101"/>上所引大乘四颂。总证第八识。名持种心 <lb ed="X" n="0406c02"/><lb ed="R098" n="0554b08"/>義〇又大众部。阿笈摩经。密意说此名根本识。是 <lb ed="X" n="0406c03"/><lb ed="R098" n="0554b09"/>眼等识。所依止故。譬如树根。是茎等本。非眼等识。 <lb ed="X" n="0406c04"/><lb ed="R098" n="0554b10"/>有如是義。上座部经。分别论者。俱密说此。名有分 <lb ed="X" n="0406c05"/><lb ed="R098" n="0554b11"/>识。有谓三有。分是因義。唯此恒遍。为三有因。化地 <lb ed="X" n="0406c06"/><lb ed="R098" n="0554b12"/>部中。密说此名。穷生死蕴。離第八识。无别蕴法。穷 <lb ed="X" n="0406c07"/><lb ed="R098" n="0554b13"/>生死际。无间断时。说一切有部。增一经中。亦密说 <lb ed="X" n="0406c08"/><lb ed="R098" n="0554b14"/>此。名阿赖耶。谓爱阿赖耶。乐阿赖耶。欣阿赖耶。喜 <lb ed="X" n="0406c09"/><lb ed="R098" n="0554b15"/>阿赖耶。谓阿赖耶。是贪总别三世境故。立此四名。 <lb ed="X" n="0406c10"/><lb ed="R098" n="0554b16"/>由是彼说。阿赖耶名。定显此中。第八识故。上引小 <lb ed="X" n="0406c11"/><lb ed="R098" n="0554b17"/>乘四教。宛然有此。第八识体。何以坚执。唯前六耶 <lb ed="X" n="0406c12"/><lb ed="R098" n="0554b18"/>〇<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c1201" n="0406c1201"/><anchor xml:id="beg0406c1201" n="0406c1201"/>已<anchor xml:id="end0406c1201"/>引圣教。当显正理。谓契经说。杂染淸净诸法 <lb ed="X" n="0406c13"/><lb ed="R098" n="0555a01"/>种子之所集起。故名为心。若无此识。彼持种心。不 <lb ed="X" n="0406c14"/><lb ed="R098" n="0555a02"/>应有故。谓诸转识。在灭定等。有间断故。根境作意。 <lb ed="X" n="0406c15"/><lb ed="R098" n="0555a03"/>善等类别。易脱起故。如电光等。不坚住故。非可熏 <lb ed="X" n="0406c16"/><lb ed="R098" n="0555a04"/>习。不能持种。非染净种。所集起心。此识一类。恒无 <lb ed="X" n="0406c17"/><lb ed="R098" n="0555a05"/>间断。如苣蕂等。坚住可熏。当彼契经所说心義。此 <lb ed="X" n="0406c18"/><lb ed="R098" n="0555a06"/>证第八名心。以合十证颂中第一持种心義〇又 <lb ed="X" n="0406c19"/><lb ed="R098" n="0555a07"/>契经说。有异熟心。善恶业感。若无此识。彼异熟心。 <lb ed="X" n="0406c20"/><lb ed="R098" n="0555a08"/>不应有故。眼等转识。有间断故。异熟不应。断<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c2001" n="0406c2001"/><anchor xml:id="beg0406c2001" n="0406c2001"/>已<anchor xml:id="end0406c2001"/>更 <lb ed="X" n="0406c21"/><lb ed="R098" n="0555a09"/>续。定应许有。真异熟心。酬牵引业。遍而无断。彼异 <lb ed="X" n="0406c22"/><lb ed="R098" n="0555a10"/>熟心。即第八识。以合十证颂中。第二异熟心義。通 <lb ed="X" n="0406c23"/><lb ed="R098" n="0555a11"/>上以释初句持种异熟心竟〇又契经说。有情流 <lb ed="X" n="0406c24"/><lb ed="R098" n="0555a12"/>转五趣四生。若无此识。彼趣生体。不应有故。谓要 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0407a" n="0407a"/> <lb ed="X" n="0407a01"/><lb ed="R098" n="0555a13"/>实有。恒。遍。无杂。具此四義。方可立为正实趣生。非 <lb ed="X" n="0407a02"/><lb ed="R098" n="0555a14"/>异熟法。趣生杂乱。住此起馀趣生法故。诸异熟色。 <lb ed="X" n="0407a03"/><lb ed="R098" n="0555a15"/>及五识中。业所感者。不遍趣生。无色界中。全无彼 <lb ed="X" n="0407a04"/><lb ed="R098" n="0555a16"/>故。诸生得善。及意识中。业所感者。虽遍趣生。起无 <lb ed="X" n="0407a05"/><lb ed="R098" n="0555a17"/>杂乱。而不恒有。不相应行。无实自体。皆不可立正 <lb ed="X" n="0407a06"/><lb ed="R098" n="0555a18"/>实趣生。唯异熟心。及彼心所。实恒遍无杂。是正实 <lb ed="X" n="0407a07"/><lb ed="R098" n="0555b01"/>趣生。此即第八心及心所。以合十证颂中。第三界 <lb ed="X" n="0407a08"/><lb ed="R098" n="0555b02"/>趣生義〇又契经说。有色根身。是有执受。若无此 <lb ed="X" n="0407a09"/><lb ed="R098" n="0555b03"/>识。彼能执受。不应有故。谓五色根。及彼依处。唯现 <lb ed="X" n="0407a10"/><lb ed="R098" n="0555b04"/>在世。是有执受。彼定由有。能执受心。唯异熟心。先 <lb ed="X" n="0407a11"/><lb ed="R098" n="0555b05"/>业所引。眼等转识。无如是義。彼执受心。即第八识。 <lb ed="X" n="0407a12"/><lb ed="R098" n="0555b06"/>以合十证颂中第四有执受義〇又契经说。寿暖 <lb ed="X" n="0407a13"/><lb ed="R098" n="0555b07"/>识三。更互依持。得相续住。若无此识。能持寿暖。令 <lb ed="X" n="0407a14"/><lb ed="R098" n="0555b08"/>久住识。不应有故。谓诸转识。有间有转。如风声等。 <lb ed="X" n="0407a15"/><lb ed="R098" n="0555b09"/>无恒持用。不可立为持寿暖识。唯异熟识。无间无 <lb ed="X" n="0407a16"/><lb ed="R098" n="0555b10"/>转。犹如寿暖。有恒持用。故可立为持寿暖识。即第 <lb ed="X" n="0407a17"/><lb ed="R098" n="0555b11"/>八识。以合十证颂中第五寿暖识義。通上以释次 <lb ed="X" n="0407a18"/><lb ed="R098" n="0555b12"/>句趣生有受识竟〇又契经说。诸有情类。受生命 <lb ed="X" n="0407a19"/><lb ed="R098" n="0555b13"/>终。必住散心。非无心定<note place="inline">显此有心故</note>。若无此识。生死时 <lb ed="X" n="0407a20"/><lb ed="R098" n="0555b14"/>心。不应有故。谓生死时。身心昏昧。如睡无梦。极闷 <lb ed="X" n="0407a21"/><lb ed="R098" n="0555b15"/>绝时。明了转识。必不现起。又此位中。六种转识。行 <lb ed="X" n="0407a22"/><lb ed="R098" n="0555b16"/>相所缘。不可知故。如无心位。必不现行。六种转识。 <lb ed="X" n="0407a23"/><lb ed="R098" n="0555b17"/>行相所缘。有必可知。如馀时故。真异熟识。极微细 <lb ed="X" n="0407a24"/><lb ed="R098" n="0555b18"/>故。行相所缘。俱不可了。是引业果。一期相续。恒无 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0407b" n="0407b"/> <lb ed="X" n="0407b01"/><lb ed="R098" n="0556a01"/>转变。是散有心。名生死心。即第八识。以合十证颂 <lb ed="X" n="0407b02"/><lb ed="R098" n="0556a02"/>中第六生死心義〇又契经说。识缘名色。名色缘 <lb ed="X" n="0407b03"/><lb ed="R098" n="0556a03"/>识。如是二法。辗转相依。譬如芦束。俱时而转。若无 <lb ed="X" n="0407b04"/><lb ed="R098" n="0556a04"/>此识。彼识自体。不应有故。眼等转识。摄在名中。此 <lb ed="X" n="0407b05"/><lb ed="R098" n="0556a05"/>识若无。说谁为识。又诸转识有间有转。无力恒时 <lb ed="X" n="0407b06"/><lb ed="R098" n="0556a06"/>执持名色。寧说恒与名色为缘。故彼识言。显第八 <lb ed="X" n="0407b07"/><lb ed="R098" n="0556a07"/>识。以合十证颂中第七缘起依義〇又契经说。一 <lb ed="X" n="0407b08"/><lb ed="R098" n="0556a08"/>切有情。皆依食住。若无此识。彼识食体。不应有故。 <lb ed="X" n="0407b09"/><lb ed="R098" n="0556a09"/>谓契经说。食有四种。一者段食。二者触食。三意思 <lb ed="X" n="0407b10"/><lb ed="R098" n="0556a10"/>食。四者识食。此四能持。有情身命。令不壞断。故名 <lb ed="X" n="0407b11"/><lb ed="R098" n="0556a11"/>为食。诸有执无第八识者。依何等義。经作是言。一 <lb ed="X" n="0407b12"/><lb ed="R098" n="0556a12"/>切有情。皆依食住。故识食体。即第八识。以合十证 <lb ed="X" n="0407b13"/><lb ed="R098" n="0556a13"/>颂中。第八识食体義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0407b1301" n="0407b1301"/><anchor xml:id="beg0407b1301" n="0407b1301"/>已<anchor xml:id="end0407b1301"/>上释第三句生死缘依食 <lb ed="X" n="0407b14"/><lb ed="R098" n="0556a14"/>竟〇又契经说。住灭定者。身语心行。无不皆灭。而 <lb ed="X" n="0407b15"/><lb ed="R098" n="0556a15"/>寿不灭。亦不離暖。根无变壞。识不離身。若无此识。 <lb ed="X" n="0407b16"/><lb ed="R098" n="0556a16"/>住灭定者。不離身识。不应有故谓眼等识。行相粗 <lb ed="X" n="0407b17"/><lb ed="R098" n="0556a17"/>动。于所缘境。起必劳虑。厌患彼故。暂求止息。渐次 <lb ed="X" n="0407b18"/><lb ed="R098" n="0556a18"/>伏除。至都尽位。依此位立。住灭定者。故此定中。彼 <lb ed="X" n="0407b19"/><lb ed="R098" n="0556b01"/>识皆灭。若不许有微细一类恒遍执持寿暖识在。 <lb ed="X" n="0407b20"/><lb ed="R098" n="0556b02"/>依何而说识不離身。若全无识。应如瓦砾。非有情 <lb ed="X" n="0407b21"/><lb ed="R098" n="0556b03"/>数。岂得说为住灭定者。眼等转识。于灭定位。非不 <lb ed="X" n="0407b22"/><lb ed="R098" n="0556b04"/>離身。故契经言。不離身者。彼识即是此第八识。入 <lb ed="X" n="0407b23"/><lb ed="R098" n="0556b05"/>灭定时。不为止息此极寂静执持识故。无想等位。 <lb ed="X" n="0407b24"/><lb ed="R098" n="0556b06"/>类此应知。故彼定心。即第八识。以合十证颂中第 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0407c" n="0407c"/> <lb ed="X" n="0407c01"/><lb ed="R098" n="0556b07"/>九灭定心義〇又契经说。心杂染故。有情杂染。心 <lb ed="X" n="0407c02"/><lb ed="R098" n="0556b08"/>淸净故。有情淸净。若无此识。彼染净心。不应有故。 <lb ed="X" n="0407c03"/><lb ed="R098" n="0556b09"/>谓染净法以心为本。因心而生。依心住故。心受彼 <lb ed="X" n="0407c04"/><lb ed="R098" n="0556b10"/>熏。持彼种故。彼染净心。即第八识。以合十证颂中 <lb ed="X" n="0407c05"/><lb ed="R098" n="0556b11"/>第十染净心義。通上释第四句灭定心染净竟。证 <lb ed="X" n="0407c06"/><lb ed="R098" n="0556b12"/>有此识。理趣无边。不但十義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0407c0601" n="0407c0601"/><anchor xml:id="beg0407c0601" n="0407c0601"/>已<anchor xml:id="end0407c0601"/>。详唯识论第三 <lb ed="X" n="0407c07"/><lb ed="R098" n="0556b13"/>第四。宗镜四十七。文繁不引。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0407c08"/><lb ed="R098" n="0556b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0407c0801"><l>浩浩三藏不可穷</l><l>渊深七浪境为风</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0407c09"/><lb ed="R098" n="0556b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0407c0901">颂第八识。体性渊微。随缘生识之義。浩浩者。深廣 <lb ed="X" n="0407c10"/><lb ed="R098" n="0556b16"/>義。三藏者。能所执也。持种義边。名为能藏。受熏義 <lb ed="X" n="0407c11"/><lb ed="R098" n="0556b17"/>边。名为所藏七执为我。名为执藏。如契经说。诸法 <lb ed="X" n="0407c12"/><lb ed="R098" n="0556b18"/>于识藏。识于法亦尔。更互为果性。亦常为因性。此 <lb ed="X" n="0407c13"/><lb ed="R098" n="0557a01"/>颂意言。阿赖耶识。与诸转识。于一切时。辗转相生。 <lb ed="X" n="0407c14"/><lb ed="R098" n="0557a02"/>互为因果。摄大乘说。阿赖耶识。与杂染法。互为因 <lb ed="X" n="0407c15"/><lb ed="R098" n="0557a03"/>缘。如炷与焰。辗转生烧。又如束芦。互相依住。唯依 <lb ed="X" n="0407c16"/><lb ed="R098" n="0557a04"/>此二。建立因缘。所馀因缘。不可得故。颂言渊深者。 <lb ed="X" n="0407c17"/><lb ed="R098" n="0557a05"/>显不可穷義。以水喩于第八本识。故有渊深不穷 <lb ed="X" n="0407c18"/><lb ed="R098" n="0557a06"/>之相。以浪喩于前七转识。故有生灭不尽之波。以 <lb ed="X" n="0407c19"/><lb ed="R098" n="0557a07"/>风喩于境等四缘。故有击发助生之状。所以喩中。 <lb ed="X" n="0407c20"/><lb ed="R098" n="0557a08"/>多风至。多波生。少风至。少浪起。法中多缘多识生。 <lb ed="X" n="0407c21"/><lb ed="R098" n="0557a09"/>少缘少识起。如楞伽云。如海遇风缘等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0407c22"/><lb ed="R098" n="0557a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0407c2201"><l>受熏持种根身器</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0407c23"/><lb ed="R098" n="0557a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0407c2301">颂第八识。既能受熏。复能执持种子根身。及缘器 <lb ed="X" n="0407c24"/><lb ed="R098" n="0557a12"/>界之義。唯识论云。依何等義。立熏习名。问也。所熏 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0408a" n="0408a"/> <lb ed="X" n="0408a01"/><lb ed="R098" n="0557a13"/>能熏。各具四義。令种生长。故名熏习。答也。何等名 <lb ed="X" n="0408a02"/><lb ed="R098" n="0557a14"/>为所熏四義。一坚住性。若法始终。一类相续。能持 <lb ed="X" n="0408a03"/><lb ed="R098" n="0557a15"/>习气。乃是所熏。此遮转识。及声风等。性不坚住。故 <lb ed="X" n="0408a04"/><lb ed="R098" n="0557a16"/>非所熏〇二无记性。若法平等无所违逆。能容习 <lb ed="X" n="0408a05"/><lb ed="R098" n="0557a17"/>气。乃是所熏。此遮善染。势力强盛。无所容纳。故非 <lb ed="X" n="0408a06"/><lb ed="R098" n="0557a18"/>所熏。由此<persName>如来</persName>。第八净识。唯带旧种。非新受熏〇 <lb ed="X" n="0408a07"/><lb ed="R098" n="0557b01"/>三可熏性。若法自在。性非坚密。能容习气。乃是所 <lb ed="X" n="0408a08"/><lb ed="R098" n="0557b02"/>熏。此遮心所。及无为法。依他坚密。故非所熏〇四 <lb ed="X" n="0408a09"/><lb ed="R098" n="0557b03"/>与能熏共和合性。若与能熏。同时同处。不即不離。 <lb ed="X" n="0408a10"/><lb ed="R098" n="0557b04"/>乃是所熏。此遮他身。刹那前後。无和合義。故非所 <lb ed="X" n="0408a11"/><lb ed="R098" n="0557b05"/>熏。唯异熟识。具此四義。可是所熏。非心所等〇何 <lb ed="X" n="0408a12"/><lb ed="R098" n="0557b06"/>等名为能熏四義。一有生灭。若法非常。能有作用。 <lb ed="X" n="0408a13"/><lb ed="R098" n="0557b07"/>生长习气。乃是能熏。此遮无为。前後不变。无生长 <lb ed="X" n="0408a14"/><lb ed="R098" n="0557b08"/>用。故非能熏〇二有勝用。若有生灭。势力增盛。能 <lb ed="X" n="0408a15"/><lb ed="R098" n="0557b09"/>引习气。乃是能熏。此遮异熟。心心所等。势力羸劣。 <lb ed="X" n="0408a16"/><lb ed="R098" n="0557b10"/>故非能熏〇三有增减。若有勝用。可增可减。摄植 <lb ed="X" n="0408a17"/><lb ed="R098" n="0557b11"/>习气。乃是能熏。此遮<persName>佛</persName>果。圆满善法。无增无减。故 <lb ed="X" n="0408a18"/><lb ed="R098" n="0557b12"/>非能熏。彼若能熏。便非圆满。前後<persName>佛</persName>果。应有勝劣。 <lb ed="X" n="0408a19"/><lb ed="R098" n="0557b13"/>〇四与所熏和合而转。若与所熏。同时同处。不即 <lb ed="X" n="0408a20"/><lb ed="R098" n="0557b14"/>不離。乃是能熏。此遮他身。刹那前後。无和合義。故 <lb ed="X" n="0408a21"/><lb ed="R098" n="0557b15"/>非能熏〇唯七转识。及彼心所。有勝势用。而增减 <lb ed="X" n="0408a22"/><lb ed="R098" n="0557b16"/>者。具此四義。可是能熏。如是能熏。与所熏识。俱生 <lb ed="X" n="0408a23"/><lb ed="R098" n="0557b17"/>俱灭。熏习義成。令所熏中。种子生长。如熏苣蕂。故 <lb ed="X" n="0408a24"/><lb ed="R098" n="0557b18"/>名熏习问。能熏前七。王所俱能。所熏第八。何非心 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0408b" n="0408b"/> <lb ed="X" n="0408b01"/><lb ed="R098" n="0558a01"/>所。答。所熏唯王。心所非義。所若受熏。大过失生。不 <lb ed="X" n="0408b02"/><lb ed="R098" n="0558a02"/>应齐责。问。前七能熏第八四分。何熏何分。曰。前五 <lb ed="X" n="0408b03"/><lb ed="R098" n="0558a03"/>转识。唯熏第八相。分种子。第七唯熏见。分种子。唯 <lb ed="X" n="0408b04"/><lb ed="R098" n="0558a04"/>第六识。能熏第八相见。分种。问。能熏前七。各有四 <lb ed="X" n="0408b05"/><lb ed="R098" n="0558a05"/>分。何分能熏。曰。见相二分。能熏成种。以此二分。有 <lb ed="X" n="0408b06"/><lb ed="R098" n="0558a06"/>作用故。问。相分是色。何能熏种。曰。但是见分与相 <lb ed="X" n="0408b07"/><lb ed="R098" n="0558a07"/>分力。相即能熏。如枭附块。能成卵壳。颂言持种根 <lb ed="X" n="0408b08"/><lb ed="R098" n="0558a08"/>身器者。持乃执受。有四義故。一摄为自体。同无记 <lb ed="X" n="0408b09"/><lb ed="R098" n="0558a09"/>故。二持令不散。令不壞故。三领以为境。亲相分故。 <lb ed="X" n="0408b10"/><lb ed="R098" n="0558a10"/>四令生觉受。同安危故。种子根身。四義皆具。器界 <lb ed="X" n="0408b11"/><lb ed="R098" n="0558a11"/>唯有。领以为境一義。非有情故。无馀三義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0408b12"/><lb ed="R098" n="0558a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0408b1201"><l>去後来先作主公</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0408b13"/><lb ed="R098" n="0558a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0408b1301">颂第八识先来後去。成生死義。所以言去来者。非 <lb ed="X" n="0408b14"/><lb ed="R098" n="0558a14"/>谓识体有去有来。何则。未生之前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0408b1401" n="0408b1401"/><anchor xml:id="beg0408b1401" n="0408b1401"/>已<anchor xml:id="end0408b1401"/>有识体。故曰 <lb ed="X" n="0408b15"/><lb ed="R098" n="0558a15"/>来先。既死之後。识体尙存。故曰去後。以来之先去 <lb ed="X" n="0408b16"/><lb ed="R098" n="0558a16"/>之後而究之。则知识体常存。岂有去来乎。依凭经 <lb ed="X" n="0408b17"/><lb ed="R098" n="0558a17"/>论。略辨此识捨出之处。瑜伽论云。善业从下冷。恶 <lb ed="X" n="0408b18"/><lb ed="R098" n="0558a18"/>业从上冷。二皆至于心。一处同时捨。杂宝藏经云。 <lb ed="X" n="0408b19"/><lb ed="R098" n="0558b01"/>顶圣眼生天。人心饿鬼腹。旁生膝盖離。地狱脚板 <lb ed="X" n="0408b20"/><lb ed="R098" n="0558b02"/>出。然经论异者。经明六趣差别。论明善恶两途。其 <lb ed="X" n="0408b21"/><lb ed="R098" n="0558b03"/>義一也。有漏章竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0408b22"/><lb ed="R098" n="0558b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0408b2201"><l>不动地前纔捨藏</l><l>金刚道後异熟空</l> <lb ed="X" n="0408b23"/><lb ed="R098" n="0558b05"/><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0408b24"/><lb ed="R098" n="0558b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0408b2401">颂第八识。次第捨名。乃至究竟转智之義。谓第八 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0408c" n="0408c"/> <lb ed="X" n="0408c01"/><lb ed="R098" n="0558b07"/>识。有三种名。三十颂云。初阿赖耶识。异熟一切种。 <lb ed="X" n="0408c02"/><lb ed="R098" n="0558b08"/>此即三种名。一名阿赖耶。二名异熟识。三名一切 <lb ed="X" n="0408c03"/><lb ed="R098" n="0558b09"/>种。又谓此识。从有漏因。至无漏果。略为三位。一我 <lb ed="X" n="0408c04"/><lb ed="R098" n="0558b10"/>爱执藏位。谓从无始。至不动地边。名阿赖耶识。此 <lb ed="X" n="0408c05"/><lb ed="R098" n="0558b11"/>云藏识。具三義故。以能持种故曰能藏。以能受熏。 <lb ed="X" n="0408c06"/><lb ed="R098" n="0558b12"/>故曰所藏。第七念念执为我故。故曰执藏。具此三 <lb ed="X" n="0408c07"/><lb ed="R098" n="0558b13"/>義。名阿赖耶。得登八地。烦恼永伏。不受彼熏。七不 <lb ed="X" n="0408c08"/><lb ed="R098" n="0558b14"/>执我。三藏之名。从此捨故。故云不动地前纔捨藏 <lb ed="X" n="0408c09"/><lb ed="R098" n="0558b15"/>也〇二善恶业果位。亦从无始。至等觉位。名异熟 <lb ed="X" n="0408c10"/><lb ed="R098" n="0558b16"/>识。亦具三義。一变异而熟。因种变异。果方熟故二 <lb ed="X" n="0408c11"/><lb ed="R098" n="0558b17"/>异时而熟。因灭果生。定异时故。三异类而熟。因通 <lb ed="X" n="0408c12"/><lb ed="R098" n="0558b18"/>善恶。果无记故。具此三義。名异熟识。从断惑来。名 <lb ed="X" n="0408c13"/><lb ed="R098" n="0559a01"/>金刚道。二障惑种。由此断故。金刚道後。即解脱道。 <lb ed="X" n="0408c14"/><lb ed="R098" n="0559a02"/>馀有漏果。及劣无漏。俱弃捨故。唯识论云。有義所 <lb ed="X" n="0408c15"/><lb ed="R098" n="0559a03"/>馀有漏法种。及劣无漏。金刚喩定。现在前时。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0408c1501" n="0408c1501"/><anchor xml:id="beg0408c1501" n="0408c1501"/>已<anchor xml:id="end0408c1501"/> <lb ed="X" n="0408c16"/><lb ed="R098" n="0559a04"/>弃捨。与二障种。俱时捨故。有義尔时。犹未捨彼。与 <lb ed="X" n="0408c17"/><lb ed="R098" n="0559a05"/>无间道。不相违故。菩萨应无生死法故。此位应无 <lb ed="X" n="0408c18"/><lb ed="R098" n="0559a06"/>所熏识故。住无间道。应名<persName>佛</persName>故。後解脱道。应无用 <lb ed="X" n="0408c19"/><lb ed="R098" n="0559a07"/>故。由此应知馀有漏等。解脱道起。方弃捨之。第八 <lb ed="X" n="0408c20"/><lb ed="R098" n="0559a08"/>净识非彼依故。故此颂云。金刚道後异熟空也〇 <lb ed="X" n="0408c21"/><lb ed="R098" n="0559a09"/>三相续执持位。从证<persName>佛</persName>果。尽未来际。名无垢识。此 <lb ed="X" n="0408c22"/><lb ed="R098" n="0559a10"/>识与智。同时发起。相续执持。无漏种故。唯识论云。 <lb ed="X" n="0408c23"/><lb ed="R098" n="0559a11"/>大圆镜智相应心品。性相淸净。離诸杂染。纯净圆 <lb ed="X" n="0408c24"/><lb ed="R098" n="0559a12"/>德。现种依持。能现能生身土智影。如大圆镜现众 <pb ed="X" xml:id="X55.0890.0409a" n="0409a"/> <lb ed="X" n="0409a01"/><lb ed="R098" n="0559a13"/>色相。由斯此品从初成<persName>佛</persName>。尽未来际。相续不断。持 <lb ed="X" n="0409a02"/><lb ed="R098" n="0559a14"/>无漏种。令不失故。故此颂云。大圆无垢同时发。普 <lb ed="X" n="0409a03"/><lb ed="R098" n="0559a15"/>照十方尘刹中也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0409a04"/><lb ed="R098" n="0559a16"/> <lb ed="X" n="0409a05"/><lb ed="R098" n="0559a17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八识规矩補註证義<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0395c2301" to="#end0395c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0397a1501" to="#end0397a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0397a1801" to="#end0397a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0397b1801" to="#end0397b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0397c0401" to="#end0397c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0400b2101" to="#end0400b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0400b2102" to="#end0400b2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0400c1001" to="#end0400c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0400c1801" to="#end0400c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0402a2301" to="#end0402a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0402b2101" to="#end0402b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">蜇</g></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app> <app from="#beg0402b2201" to="#end0402b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">蜇</g><note type="cf1">K17n0614_p0557b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app> <app from="#beg0402c0301" to="#end0402c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6" cb:provider="来函：赵文平 (2020-05-26)">秘<note type="cf1">T45n1865_p0471c04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">秘</rdg></app> <app from="#beg0402c0801" to="#end0402c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">谄<note type="cf1">T44n1836_p0049b15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0402c0802" to="#end0402c0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">谄<note type="cf1">T44n1836_p0049b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0402c0901" to="#end0402c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">谄<note type="cf1">T44n1836_p0049b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0402c0902" to="#end0402c0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">谄<note type="cf1">T44n1836_p0049b17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0402c1001" to="#end0402c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0402c1101" to="#end0402c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">谄<note type="cf1">T31n1585_p0033c12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0405a0501" to="#end0405a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0406b0501" to="#end0406b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0406b1001" to="#end0406b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0406c0101" to="#end0406c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0406c1201" to="#end0406c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0406c2001" to="#end0406c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0407b1301" to="#end0407b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0407c0601" to="#end0407c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0408b1401" to="#end0408b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0408c1501" to="#end0408c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0396001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0396001">插入一行</note> <note n="0397001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0397001">偏疑遍</note> <note n="0401001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0401001">插入一行</note> <note n="0404001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0404001">插入一行</note> <note n="0405001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0405001">插入一行</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0395c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0395c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0397a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0397a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0397b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0397c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0400b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0400b2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400b2102">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0400c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0400c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0402a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0402a2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0402b2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402b21.04" target="#nkr_note_add_0402b2101"><g ref="#CB01043">蜇</g>【CB】，蛆【卍续】</note> <note n="0402b2201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402b22.09" target="#nkr_note_add_0402b2201"><g ref="#CB01043">蜇</g>【CB】，蛆【卍续】</note> <note n="0402c0301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c03.02" target="#nkr_note_add_0402c0301">秘【CB】，秘【卍续】</note> <note n="0402c0801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c08.09" target="#nkr_note_add_0402c0801">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0402c0802" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c08.18" target="#nkr_note_add_0402c0802">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0402c0901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c09.06" target="#nkr_note_add_0402c0901">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0402c0902" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c09.12" target="#nkr_note_add_0402c0902">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0402c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0402c1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0402c1101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c11.17" target="#nkr_note_add_0402c1101">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0405a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0406b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406b0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0406b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0406c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0406c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0406c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0407b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0407c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0408b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0408b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0408c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0408c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>